تاریخ آخرین آپدیت 2026-05-21 توسط مبینا نقوی
این محتوا تحت نظارت و بازبینی علمی گروه پزشکی ویستان تهیه و منتشر شده و مطابق با منابع معتبر و دستورالعملهای پزشکی روز است.
ناظر علمی: گروه پزشکی ویستان
گروه پزشکی چندتخصصی
فعال در حوزه تشخیص، درمان و مراقبتهای تخصصی
پت اسکن یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری پزشکی برای تشخیص بیماریهایی مانند سرطان، اختلالات عصبی و التهابی است. دقت این روش به شدت به کیفیت تصاویر بستگی دارد که خود تحت تأثیر آمادگی بدن پیش از اسکن است. رژیم غذایی قبل از پت اسکن نقشی حیاتی دارد؛ مصرف مواد غذایی مجاز و پرهیز از کربوهیدراتها و قندها از جذب مادهی رادیودارو جلوگیری میکند. رعایت این رژیم به متخصصان امکان میدهد تا تغییرات متابولیک بافتها را با دقت بالایی ارزیابی کرده و بهترین تصمیم درمانی را برای بیمار بگیرند.
توصیه میشود قبل از پت اسکن از متخصصان مرکز ویستان مشاوره کاملا رایگان دریافت کنید:
فهرست مطالب
- 1 رژیم غذایی قبل از پت اسکن
- 2 ۷ اشتباه رایج در رژیم غذایی قبل از پت اسکن
- 3 مراقبت های بعد از پت اسکن
- 4 بعد از پت اسکن چه بخوریم
- 5 خوردن میوه قبل از پت اسکن
- 6 عوارض پت اسکن برای اطرافیان
- 7 ناشتایی قبل از پت اسکن
- 8 پت اسکن بعد از شیمی درمانی
- 8.1 کلام آخر
- 8.2 سوالات پرتکرار
- 8.3 آیا قبل از پت اسکن میتوان آب نوشید؟
- 8.4 چند ساعت قبل از پت اسکن باید ناشتا بود؟
- 8.5 شب قبل از پت اسکن چه غذایی بخوریم؟
- 8.6 آیا خوردن میوه قبل از پت اسکن اشکال دارد؟
- 8.7 اگر در دوره ناشتایی غذا بخوریم، باید چکار کنیم؟
- 8.8 آیا مصرف داروها قبل از اسکن مجاز است؟
- 8.9 آیا میتوان قهوه بدون شکر و شیر نوشید؟
رژیم غذایی قبل از پت اسکن
برای اینکه نتیجه پت اسکن شما دقیق و قابل اعتماد باشد، رژیم غذایی ۲۴ ساعت قبل از آزمایش نقشی کلیدی ایفا میکند. برخلاف تصور عموم، تنها ناشتا بودن کافی نیست. مصرف کربوهیدراتهایی مانند نان، برنج، ماکارونی، سیبزمینی و حتی شیرینیها ممنوع است.
در عوض، از غذاهای پروتئینی مانند تخممرغ، پنیر، گوشت و سبزیجات غیرنشاستهای استفاده کنید. قهوه بدون شکر و آب به مقدار کافی مجاز است. رعایت این رژیم باعث میشود ماده رادیواکتیو فقط توسط سلولهای مشکوک جذب شود. حتماً ۶ ساعت قبل از اسکن، حتی آب هم نخورید.
| موارد مجاز | موارد ممنوع | توضیحات مهم |
|---|---|---|
| آب خالص، قهوه بدون شکر و بدون شیر (در حد مجاز) | آبمیوه، نوشابه، چای شیرین، قهوه با شیرینی | فقط آب تا ۶ ساعت قبل مجاز است. قهوه فقط در وعده قبلی مجاز است. |
| تخممرغ، گوشت قرمز، مرغ، ماهی، پنیر، کره، روغن زیتون | حبوبات (لوبیا، عدس)، شیر، ماست، دوغ | غذاهای پروتئین محور و پرچرب قند خون را افزایش نمیدهند. |
| سبزیجات کمنشاسته (خیار، کاهو، کلم) | نان، برنج، ماکارونی، سیبزمینی، ذرت، شیرینی، عسل، میوه | مصرف هرگونه قند یا کربوهیدرات نتیجه اسکن را خراب میکند. |
| آب گوشت یا مرغ بدون نودل و سیبزمینی | آدامس (حتی بدون قند)، آب نبات، غذاهای سرخ کرده با آرد سوخاری | آدامس ترشح انسولین را تحریک کرده و مضر است. |
۷ اشتباه رایج در رژیم غذایی قبل از پت اسکن
- نخوردن وعده شام شب قبل (به جای حذف کربوهیدرات) بسیاری فکر میکنند گرسنگی کشیدن کافی است، اما اگر شب قبل غذای با کربوهیدرات بالا بخورید، صبح روز بعد قند خونتان بالا میرود و نتیجه اسکن خراب میشود. مهم حذف کربوهیدرات است نه حذف غذا.
- جویدن آدامس بدون قند حتی آدامسهای بدون قند، فرآیند گوارش و ترشح انسولین را تحریک میکنند. این کار باعث جذب اشتباه ماده رادیواکتیو در رودهها و عضلات فک میشود.
- خوردن ماست یا شیر به عنوان “غذای سبک” ماست و شیر حاوی لاکتوز (نوعی قند) هستند. بسیاری از بیماران به اشتباه آنها را جایگزین نان و برنج میکنند، در حالی که لاکتوز تست را مختل میکند.
- نوشیدن قهوه با شیر یا شکر قهوه تلخ بدون شیرینی مجاز است، اما افزودن شیر (حاوی لاکتوز) یا شکر باعث تحریک ترشح انسولین و کاهش کیفیت تصاویر میشود.
- انجام ورزش یا پیادهروی طولانی قبل از اسکن ورزش شدید باعث جذب ماده رادیواکتیو در عضلات اسکلتی میشود و تصاویر را غیرقابل تفسیر میکند. استراحت مطلق ۲۴ ساعت قبل توصیه میشود.
- مصرف میوه حتی به مقدار کم میوهها سرشار از فروکتوز (قند طبیعی) هستند. یک عدد موز یا سیب کوچک کافی است تا سلولهای سالم رقابت شدیدی با سلولهای سرطانی داشته باشند.
- آب خوردن در ۴ ساعت پایانی به جای ۶ ساعت بسیاری از بیماران دستور “ناشتا بودن” را اشتباه میگیرند. استاندارد دقیق این است: حداقل ۶ ساعت قبل از تزریق هیچ چیزی حتی آب مصرف نشود. آب در ۴ ساعت آخر نیز مجاز نیست.
فهرست مراکز اسکن قلب کرج
مراقبت های بعد از پت اسکن
پس از اتمام پت اسکن اگرچه ماده رادیواکتیو تزریق شده به سرعت از بدن دفع میشود، اما رعایت چند نکته مهم ولی ساده به حفظ سلامت بیمار و اطرافیان کمک میکند. بلافاصله بعد از اسکن، برای دفع سریعتر ماده، نوشیدن فراوان آب (حداقل ۴ تا ۵ لیوان) و مراجعه مکرر به دستشویی توصیه میشود.
تا ۶ ساعت پس از تزریق، از تماس نزدیک و طولانی با کودکان باردار خودداری کنید. شیردهی در صورت نیاز به اسکن مجدد باید ۲۴ ساعت قطع شود. همچنین برای جلوگیری از خطا در نتایج، فعالیت سنگین انجام ندهید.
| اقدام لازم | مدت زمان | توضیحات |
|---|---|---|
| نوشیدن فراوان آب (۶-۴ لیوان) و تکرر ادرار | نوشیدن فراوان آب (۶-۴ لیوان) و تکرر ادرار | دفع از طریق کلیه هاست. بیآبی باعث باقی ماندن ماده در بدن میشود. |
| پرهیز از تماس نزدیک (کمتر از ۱ متر) با کودکان و زنان باردار | ۶ ساعت اول پس از تزریق | ماده رادیواکتیو کم است، اما احتیاط برای گروههای حساس ضروریست. |
| قطع کامل شیردهی و شیردهی مادران | ۲۴ ساعت پس از تزریق | در این مدت از شیر خشک یا ذخیره قبلی استفاده کنید. |
| اجتناب از ورزش، بلند کردن اجسام سنگین و ماساژ | ۱۲ ساعت اول | فعالیت شدید باعث تجمع ماده در عضلات و ایجاد تصاویر کاذب نشده است. |
| آزاد و بدون محدودیت (شروع با غذای سبک) | بلافاصله بعد از اسکن | برخلاف قبل از اسکن، دیگر محدودیتی ندارید. |
| استراحت کافی و شستشوی کامل دستها پس از دستشویی | روز اول | برای کاهش تابش به دیگران، دستها را با آب و صابون بشویید. |
بلافاصله بعد از اسکن
- نوشیدن آب فراوان (حداقل ۲ لیتر در ۴ ساعت اول) به دفع سریع ماده رادیواکتیو از کلیهها کمک میکند.
- میتوانید طبق رژیم عادی خود غذا بخورید. هیچ محدودیتی بعد از اسکن وجود ندارد مگر اینکه دستور خاصی داده باشند.
- تا ۲۴ ساعت بعد از اسکن، از تماس طولانی با زنان باردار و نوزادان خودداری کنید (اشعه بسیار کم اما احتیاط خوب است).
دریافت نوبت تلفنی بدون معطلی در مرکز پت اسکن ویستان
بعد از پت اسکن چه بخوریم
پس از اتمام ازمایش پت اسکن، برخلاف محدودیتهای قبل از اسکن که محدودیتهای شدیدی داشت، بدن نیاز به بازیابی و دفع سریع ماده رادیواکتیو دارد. ماده تزریق شده (FDG) از طریق کلیهها و ادرار دفع میشود، بنابراین هدف اصلی از تغذیه بعد از اسکن، کمک به دفع هرچه سریعتر این ماده و جلوگیری از کمآبی بدن است و نیازی به رعایت رژیم کمکربوهیدرات و پرهیز از قندها نیست؛ و منع غذایی وجود ندارد.
با این حال، انتخاب هوشمندانه مواد غذایی میتواند روند دفع را تسریع کرده و احساس خستگی و ضعف ناشی از ناشتایی طولانی را کاهش دهد. بهترین توصیه، شروع با وعدهای سبک مانند سوپ یا سالاد و سپس بازگشت تدریجی به رژیم عادی روزانه است. نوشیدن مایعات فراوان در اولویت اول قرار دارد.
رژیم غذایی مفید بعد از پت اسکن
- آب خالص (دست کم ۶ تا ۸ لیوان طی ۲۴ ساعت)
- چای کمرنگ یا دمنوشهای گیاهی (بدون شکر یا با عسل کم)
- آب میوههای طبیعی (پرتقال، سیب، هویج) برای جبران انرژی
- سوپ جو یا سوپ مرغ با سبزیجات
- میوههای تازه (موز، سیب، پرتقال، کیوی)
- ماست و دوغ (برای بازسازی فلور روده)
- نان سبوسدار و پنیر
- تخممرغ آبپز یا املت
- عسل و خرما (برای جبران سریع قند خون)
- غذاهای آبکی مانند خورشهای رقیق و آشهای ساده
پرهیز از مواد غذایی
اگرچه منع پزشکی جدی ندارند، اما برای جذب بهتر و دفع سریعتر، موقتاً از این موارد پرهیز کنید:
- فست فودها و غذاهای پرچرب سرخ شده (کاهش سرعت دفع)
- نوشیدنیهای کافئیندار سنگین مانند قهوه غلیظ و نوشابه انرژیزا (افزایش دفع آب بدن)
- الکل و نوشیدنیهای الکلی (فشار به کبد)
- غذاهای بسیار سنگین و حجیم مانند کباب و چلوگوشت (سنگینی معده پس از ناشتایی)
- شیرینیهای صنعتی با قند مصنوعی بالا (بیفایده و چاقکننده)
- غذاهای شور و پرنمک (احتباس آب در بدن)
- حبوبات خام و نفاخ (لوبیا، نخود، عدس) (ناراحتی گوارشی)
هزینه پت اسکن در بیمارستانهای تهران
خوردن میوه قبل از پت اسکن
خوردن میوه قبل از پت اسکن یکی از رایجترین اشتباهات بیماران است. بسیاری تصور میکنند میوه یک گزینه سالم و بیضرر برای وعده سبک قبل از اسکن است، اما این باور کاملاً اشتباه است. میوهها سرشار از فروکتوز (قند طبیعی) هستند که متابولیسم سلولهای سالم را تحریک میکند.
وقتی حتی یک عدد سیب، موز، پرتقال یا انگور مصرف شود، سطح قند خون بالا میرود. در نتیجه ، جذب کمتر ماده رادیواکتیو توسط تومورها باعث میشود تصاویر اسکن دقیق نباشد. تنها استثنا، مصرف میوهها در رژیم ۲۴ ساعت قبل نیست.
خوردن گوجه قبل از پت اسکن
گوجهفرنگی یکی از سبزیجات کمکربوهیدرات است. از نظر علمی، گوجه جزو سبزیجات کمنشاسته محسوب میشود و برخلاف میوهها، قند (فروکتوز) بالایی ندارد. بنابراین مصرف گوجه خام یا پخته در وعده ۲۴ ساعت قبل از اسکن معمولاً مجاز است، به شرطی که همراه با نان یا برنج نباشد.
اما نکته مهم: گوجه حاوی مقادیر کمی قند طبیعی است، پس بهتر است در ۶ ساعت ناشتایی مطلق قبل از تزریق، حتی گوجه هم مصرف نشود. در مجموع، گوجه خطری ندارد اما رعایت احتیاط توصیه میشود.
عوارض پت اسکن برای اطرافیان
پت اسکن برای خود بیمار بیخطر است، اما ماده رادیواکتیو تزریق شده به بدن بیمار تا چند ساعت پس از اسکن دفع میشود و میتواند برای اطرافیان به ویژه کودکان زیر ۱۲ سال و زنان باردار خطرناک باشد. این خطر عمدتاً ناشی از تابش اشعه گاما است که در صورت تماس نزدیک (کمتر از ۱ متر) و طولانی (بیش از ۳۰ دقیقه) در ۶ ساعت اولیه، احتمال آسیب به سلولهای در حال تقسیم آنها را افزایش میدهد. بنابراین بیمار باید تا ۶ ساعت از کودکان و زنان باردار فاصله بگیرد، در توالت جداگانه بنشیند و پس از دستشویی، دستهایش را کامل بشوید.
| گروه اطرافیان | نوع عارضه | مدت زمان خطر |
|---|---|---|
| کودکان زیر ۱۲ سال | آسیب به سلولهای در حال تقسیم، خطر تئوری ایجاد سرطان در بلندمدت | ۶ ساعت اول پس از تزریق |
| زنان باردار (در هر مرحله) | آسیب به جنین در حال رشد، خطر نقص مادرزادی یا سقط | ۱۲ ساعت اول (احتیاط بیشتر) |
| نوزادان و شیرخواران | جذب ماده از طریق شیر مادر (در صورت شیردهی) یا تماس نزدیک | ۲۴ ساعت برای شیر مادر، ۶ ساعت برای تماس |
| افراد مسن با بیماری زمینهای | خطر ناچیز (سیستم ایمنی ضعیف تفاوتی ایجاد نمیکند) | بدون محدودیت خاص |
| بیماران شیمی درمانی یا نقص ایمنی | احتمال تئوری آسیب به سلولهای ضعیف شده | ۶ ساعت اول |
ناشتایی قبل از پت اسکن
ناشتایی قبل از پت اسکن به معنای نخوردن هرگونه ماده غذایی و نوشیدنی غیر از آب ساده است. هدف، کاهش قند و انسولین خون برای جذب دقیق ماده رادیواکتیو توسط سلولهای سرطانی است. حداقل ناشتایی ۶ ساعت قبل از تزریق الزامی است، اما بسیاری از مراکز ۸ تا ۱۲ ساعت را توصیه میکنند.
در این مدت، حتی چای بیرنگ، قهوه تلخ، آدامس و آبلیمو ممنوع هستند زیرا ترشح انسولین را تحریک میکنند. آب خالص تنها استثناست. هرگونه تخلف، خوردن یک تکه نان یا خرما، نتیجه اسکن را خراب کرده و نیاز به تکرار با اشعه بیشتر دارد.
- مدت ناشتایی: حداقل ۶ ساعت (ترجیحاً ۸ تا ۱۲ ساعت) قبل از تزریق ماده رادیواکتیو
- تنها نوشیدنی مجاز: آب خالص (بدون یخ، لیمو یا هر افزودنی)
- نوشیدنیهای ممنوع: چای، قهوه، آبمیوه، نوشابه، دوغ، شیر، دلستر
- خوراکیهای ممنوع: نان، برنج، ماکارونی، سیبزمینی، گوشت، تخممرغ، لبنیات، میوه، شیرینی، عسل، خرما، آجیل
- مواد ممنوع: آدامس (حتی بدون قند)، آبنبات، قرص جویدنی، سیگار
- داروها: فقط داروهای ضروری با یک جرعه کم آب (با تأیید پزشک)
- بعد از تزریق: تا پایان اسکن (حدود ۱ ساعت) همچنان ناشتا باشید
پت اسکن بعد از شیمی درمانی
پت اسکن بعد از شیمی درمانی یکی از مهمترین ابزارهای ارزیابی پاسخ به درمان است. این تصویربرداری نشان میدهد که تومورها پس از دورههای شیمی درمانی، کوچک شدهاند یا فعالیت متابولیک آنها کاهش یافته است. با این حال، زمان انجام آن بسیار حیاتی است.
معمولاً انجام پت اسکن بلافاصله پس از شیمی درمانی توصیه نمیشود، زیرا التهاب ناشی از درمان میتواند نتایج کاذب مثبت ایجاد کند. بهترین فاصله زمانی، ۲ تا ۴ هفته پس از اتمام آخرین دوره شیمی درمانی است. همچنین باید توجه داشت که برخی داروهای شیمی درمانی میتوانند جذب ماده رادیواکتیو را در بافتهای سالم تغییر دهند.
کلام آخر
رژیم غذایی قبل از پت اسکن نقشی تعیینکننده در دقت تشخیص دارد. رعایت ناشتایی حداقل ۶ ساعته، پرهیز از کربوهیدراتها و قندها، و حذف میوهها و لبنیات، زمینه را برای جذب اختصاصی ماده رادیواکتیو توسط سلولهای سرطانی فراهم میکند.
مصرف غذاهای پروتئینی و چربیهای سالم در وعده شب قبل، تنها استثنای مجاز است. هرگونه تخلف از این رژیم، تصاویر را مخدوش کرده و نیاز به تکرار اسکن با اشعه بیشتر دارد.
منبع علمی مقاله:
سوالات پرتکرار
آیا قبل از پت اسکن میتوان آب نوشید؟
بله، آب خالص و بدون هرگونه افزودنی مجاز است. حتی آب معدنی گازدار هم اشکالی ندارد. اما آب طعمدار، آبلیموی صنعتی، آب همراه با قرص جوشان ممنوع.
چند ساعت قبل از پت اسکن باید ناشتا بود؟
حداقل ۶ ساعت قبل از تزریق ماده رادیواکتیو، هیچ ماده غذایی و هیچ نوشیدنی غیر از آب ساده مجاز نیست. بسیاری از مراکز ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتایی را توصیه میکنند.
شب قبل از پت اسکن چه غذایی بخوریم؟
شب قبل باید یک غذای پروتئینی و پرچرب و کمکربوهیدرات بخورید. مانند: تخممرغ، پنیر، گوشت، مرغ، ماهی، همراه با سبزیجات کمنشاسته (خیار، کاهو، کلم). از نان، برنج، ماکارونی، سیبزمینی و میوه پرهیز کنید.
آیا خوردن میوه قبل از پت اسکن اشکال دارد؟
بله، کاملاً ممنوع است. میوهها حاوی فروکتوز (قند طبیعی) هستند که سطح قند خون را بالا برده و نتیجه اسکن را خراب میکنند. حتی یک سیب یا موز کوچک هم مجاز نیست.
اگر در دوره ناشتایی غذا بخوریم، باید چکار کنیم؟
اسکن را به تعویق بیندازید. حتی خوردن یک لقمه نان یا یک عدد خرما نتیجه را کاملاً مخدوش میکند و نیاز به تکرار اسکن با دوز اضافی اشعه دارد.
آیا مصرف داروها قبل از اسکن مجاز است؟
داروهای ضروری را با مقدار آب کم میتوان مصرف کرد، اما اطلاع به پزشک ضروری است. شربتها، داروهای حاوی قند و قرصهای جویدنی ممنوع هستند.
آیا میتوان قهوه بدون شکر و شیر نوشید؟
خیر. قهوه (حتی تلخ و بدون شیرینی) کافئین دارد و متابولیسم بدن را تحریک میکند. فقط آب ساده مجاز است. چای و دمنوش نیز به همین دلیل ممنوع هستند.
مقالات این رسانه صرفاً با هدف بهبود دانش سلامت جامعه پدید آمدهاند. از آنجا که شرایط بدنی و تاریخچه پزشکی هر فرد متفاوت است، هیچ نوشتهای نمیتواند و نباید به عنوان یک دستورالعمل قطعی درمانی تلقی شود. خواهشمندیم برای هرگونه تصمیمگیری دارویی یا پزشکی، حتماً با **متخصصین واجد شرایط** مشورت فرمایید.
