تفاوت سیتیاسکن و امآرآی در نوع فناوری و بافت‌هایی است که هر روش بهتر بررسی می‌کند. هیچکدام از این دو روش همیشه بهتر از دیگری نیست و انتخاب آن‌ها به نوع بیماری و هدف تصویربرداری بستگی دارد.
سیتیاسکن با استفاده از اشعه ایکس، تصاویر مقطعی از بدن تهیه می‌کند و معمولاً در مدت کوتاهی انجام میشود. این روش برای بررسی استخوان‌ها، ریه‌ها، سنگ‌ها و تشخیص خونریزی‌های حاد کاربرد بیشتری دارد.
در مقابل، امآرآی با استفاده از میدان مغناطیسی قوی و امواج رادیویی، بدون استفاده از اشعه یونیزان، تصاویر دقیقی از بافت‌های نرم بدن تهیه می‌کند. به همین دلیل، برای بررسی مغز، نخاع، دیسک‌های بین‌مهره‌ای، رباط‌ها و عضلات مناسبتر است.
بهطور خلاصه، سیتیاسکن معمولاً برای بررسی شرایط اورژانسی، استخوان‌ها و ریه‌ها انتخاب مناسب‌تری است؛ درحالی‌که امآرآی برای بررسی بافت‌های نرم، مغز در شرایط غیراورژانسی و مشکلات دیسک کاربرد بیشتری دارد.
در ادامه، تفاوت این دو روش را از نظر کاربرد در اندام‌های مختلف، میزان ایمنی و تفاوت با رادیولوژی ساده بررسی می‌کنیم.
تفاوت سی تی اسکن و ام آر آی در یک نگاه
| معیار | سیتیاسکن | امآرآی |
|---|---|---|
| انرژی | پرتو ایکس (اشعه یونیزان) | میدان مغناطیسی و امواج رادیویی؛ بدون اشعه یونیزان |
| بهترین کاربرد | استخوان، ریه، خونریزی حاد، سنگ، تروما، بسیاری از اورژانس‌ها | مغز و نخاع، دیسک و عصب، رباط، عضله، تومور بافت نرم |
| دقت | در استخوان، کلسیفیکاسیون، ریه و خون تازه معمولاً کاربردیتر | در بافت نرم معمولاً بالاتر؛ در استخوان متراکم و هوای ریه ضعیف‌تر |
| مدت تصویربرداری | اغلب چند ثانیه تا چند دقیقه | بسته به پروتکل، غالباً حدود ۱۵ تا ۶۰ دقیقه |
| فضا و صدا | حلقه کوتاه‌تر؛ تحمل آن برای بسیاری آسان‌تر است | تونل طولانی‌تر و صدای تق‌تق |
| فلز و دستگاه کاشتنی | معمولاً مانع انجام نیست؛ ممکن است روی تصویر سایه بیندازد | ایمنی هر وسیله باید قبل از نوبت بررسی شود |
| ماده حاجب | ماده حاجب یددار؛ حساسیت و کارکرد کلیه مهم است | گادولینیوم؛ در نارسایی شدید کلیه و بارداری محدودیت دارد |
| بارداری | به‌ویژه در شکم و لگن تا حد ممکن اجتناب میشود | در صورت ضرورت و بدون گادولینیوم، معمولاً گزینه ترجیحی است |
| هزینه | غالباً کمتر از امآرآی همان ناحیه | غالباً بیشتر؛ تعرفه در راهنماهای جداگانه مرکز آمده است |
اعداد دوز در ادامه، «دوز مؤثر تقریبی» هستند نه دوز واقعی هر بیمار. انجمن رادیولوژی آمریکا و انجمن رادیولوژی آمریکای شمالی در جدول دوز RadiologyInfo تأکید میکنند که دوز واقعی به جثه بیمار و تنظیمات دستگاه وابسته است و رادیولوژیست کمترین دوز کافی برای پاسخ به پرسش بالینی را انتخاب می‌کند.
سیتیاسکن چیست؟
سیتیاسکن (Computed Tomography) روشی برای تصویربرداری از داخل بدن است که در آن، دستگاه با استفاده از اشعه ایکس از زاویه‌های مختلف تصویر می‌گیرد. سپس رایانه این تصاویر را پردازش می‌کند و به شکل برش‌های مقطعی نمایش میدهد.
تفاوت اصلی سیتیاسکن با رادیوگرافی ساده این است که رادیوگرافی معمولاً یک تصویر دوبعدی ایجاد می‌کند که ساختارهای مختلف بدن روی هم قرار می‌گیرند؛ اما سیتیاسکن امکان مشاهده دقیقتر اندام‌ها و ساختارهای داخلی بدن را در برش‌های جداگانه فراهم می‌کند.
به همین دلیل، سیتیاسکن در تشخیص بسیاری از مشکلات، از جمله شکستگی‌های پیچیده استخوان، خونریزی داخل جمجمه، لخته خون در شریان‌های ریه، سنگ کلیه و برخی بیماری‌های شکمی کاربرد دارد. یکی از مزیت‌های مهم این روش، سرعت بالای انجام آن است که در شرایط اورژانسی اهمیت زیادی دارد.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در راهنمای سیتیاسکن به اهمیت کاهش دوز اشعه و استفاده از این روش در صورت نیاز پزشکی اشاره کرده است. همچنین می‌توانید اطلاعات بیشتر درباره این روش را در راهنمای سیتیاسکن سر در RadiologyInfo و توضیحات مایوکلینیک مطالعه کنید.
میزان اشعه سیتیاسکن چقدر است؟
سیتیاسکن برخلاف امآرآی از اشعه یونیزان استفاده می‌کند. میزان دریافت اشعه به ناحیه تصویربرداری، نوع دستگاه و شرایط انجام آزمایش بستگی دارد.
آیا بعد از سیتیاسکن اشعه در بدن باقی می‌ماند؟
خیر. پس از پایان سیتیاسکن، اشعه ایکس در بدن باقی نمی‌ماند و فرد نیز برای اطرافیان خود منبع تابش محسوب نمی‌شود. بااین‌حال، دریافت مکرر و غیرضروری اشعه می‌تواند خطرات احتمالی را افزایش دهد.
به همین دلیل، پزشک باید انجام سیتیاسکن را بر اساس نیاز تشخیصی بیمار تجویز کند. در افرادی که علائم یا شرایط مشکوک به بیماری جدی دارند، معمولاً فایده تشخیص سریع و دقیق بیماری از خطر احتمالی ناشی از دریافت اشعه بیشتر است.
ام آر آی چیست؟
امآرآی (Magnetic Resonance Imaging) به‌جای پرتو ایکس، هسته اتم‌های هیدروژن بدن را در یک میدان مغناطیسی قوی هم‌راستا می‌کند و با امواج رادیویی از آن‌ها سیگنال می‌گیرد. تفاوت مقدار آب و چربی بافت‌ها باعث میشود مغز، نخاع، دیسک، غضروف، رباط، عضله و بسیاری از تومورهای بافت نرم با کنتراست ذاتی بالا دیده شوند. امآرآی اشعه یونیزان ندارد؛ این نکته را هم RadiologyInfo و هم مایوکلینیک صریح گفته‌اند. توصیف بیمار از امآرآی بدن در صفحه MRI بدن RadiologyInfo آمده است.
محدودیت امآرآی سرعت و شرایط بیمار است. فرد باید چند ده دقیقه نسبتاً بی‌حرکت بماند. دستگاه صداهای کوبه‌ای بلندی تولید می‌کند و تونل آن برای برخی افراد اضطراب‌آور است. بعضی وسایل کاشتنی با میدان مغناطیسی ناسازگارند یا فقط در شرایط خاص (MRI-conditional) مجازند. هوا و استخوان متراکم هم در امآرآی به‌خوبی سیتی دیده نمی‌شوند؛ بنابراین امآرآی جایگزین همه‌فن‌حریف سیتی نیست.
سی تی اسکن بهتر است یا ام آر آی ؟
پاسخ پزشکی به سؤال «سی تی اسکن بهتر است یا ام آر آی» این است که روش بهتر، روشی است که با کمترین خطر، همان پرسش بالینی را جواب دهد. بهتر بودن یک ویژگی ثابت دستگاه نیست.
سیتی معمولاً انتخاب مناسب‌تری است وقتی:
- بیمار ترومایی است و باید در چند دقیقه خونریزی، شکستگی و آسیب احشایی مشخص شود.
- شک به خونریزی حاد مغزی، شکستگی جمجمه یا سینوس وجود دارد.
- بررسی ریه، آمبولی ریه، سنگ کلیه یا بسیاری از دردهای حاد شکمی مطرح است.
- بیمار نمی‌تواند بی‌حرکت بماند، تنگناهراسی شدید دارد، یا وسیله کاشتنی او با امآرآی سازگار نیست.
- جزئیات استخوانی، کلسیفیکاسیون یا وضعیت پیچ و پلاک مهم‌تر از بافت نرم است.
امآرآی معمولاً انتخاب مناسب‌تری است وقتی:
- جزئیات مغز، نخاع، عصب، دیسک، رباط، منیسک یا عضله لازم است.
- شک به مولتیپل اسکلروزیس، تومور مغزی، ضایعه هیپوفیز، آسیب نخاع یا فتق دیسک علامت‌دار وجود دارد.
- باید از پرتو یونیزان پرهیز شود؛ مانند کودک، زن باردار (با ملاحظات ماده حاجب) یا پیگیری مکرر.
- سیتی طبیعی است ولی شک بالینی به آسیب بافت نرم همچنان قوی است.
در سکته مغزی حاد، هر دو نقش دارند و جایگزین مطلق هم نیستند. راهنمای انجمن قلب آمریکا برای برخورد اولیه با سکته ایسکمیک، تصویربرداری فوری مغز با سیتی بدون تزریق یا امآرآی را برای رد خونریزی لازم می‌داند و حساسیت بالاتر امآرآی دیفیوژن (DWI) را برای ایسکمی خیلی زودرس به رسمیت می‌شناسد. متن راهنما در نشریه Stroke منتشر شده است. در عمل، چون سیتی سریع‌تر در دسترس است، خط اول اورژانس اغلب سیتی است و امآرآی در ادامه برای وسعت آسیب، ساقه مغز و تشخیص‌های افتراقی به کار میرود.
اگر پزشک برای شما یکی از این دو را نوشته است، تغییر خودسرانه روش کار درستی نیست. واحد تصویربرداری پزشکی مرکز چندتخصصی دایت هر دو خدمت سیتیاسکن و امآرآی را انجام میدهد و در صورت ابهام نسخه، قبل از نوبت هماهنگ می‌کند که پروتکل درخواستی با آمادگی شما جور باشد.
سی تی اسکن دقیق تر است یا ام ار ای ؟
پاسخ به سؤال «سیتیاسکن دقیقتر است یا امآرآی؟» به نوع بیماری و ناحیه‌ای از بدن که باید بررسی شود بستگی دارد. هیچکدام از این دو روش در همه شرایط دقیقتر از دیگری نیستند. منظور از دقت تصویربرداری، توانایی روش در شناسایی مشکل موردنظر پزشک است، نه صرفاً واضح‌تر یا باکیفیت‌تر بودن تصویر.
برای مثال، سیتیاسکن معمولاً در بررسی شکستگی استخوان، خونریزی حاد و مشکلات ریه عملکرد بهتری دارد؛ درحالی‌که امآرآی برای مشاهده جزئیات مغز، نخاع، دیسک‌ها و سایر بافت‌های نرم دقیقتر است.
| پرسش بالینی | روش معمولاً دقیقتر یا کاربردیتر | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| خونریزی حاد داخل جمجمه و شکستگی جمجمه | سیتی | سریع است و خون تازه را خوب نشان میدهد |
| ایسکمی خیلی زودرس، پلاک اماس، تومور کوچک مغزی | امآرآی | کنتراست بافت نرم و سکانس دیفیوژن تعیین‌کننده است |
| فتق دیسک، فشار بر ریشه عصب، طناب نخاعی | امآرآی | دیسک و عصب در سیتی به‌خوبی امآرآی جدا نمی‌شوند |
| شکستگی مهره و جزئیات استخوانی | سیتی، گاهی با رادیوگرافی | استخوان متراکم حوزه قوت سیتی است |
| گره ریوی و آمبولی ریه | سیتی | هوای ریه در امآرآی محدودکننده است |
| رباط، مینیسک، تاندون و عضله | امآرآی | رادیولوژی و سیتی این ساختارها را کافی نشان نمی‌دهند |
| سنگ ادراری | سیتی بدون تزریق یا سونوگرافی | امآرآی روش خط اول سنگ نیست |
بنابراین جمله «امآرآی همیشه دقیقتر است» نادرست است و جمله «سیتی جدیدتر و کامل‌تر است» هم نادرست است. هر دو روش بالغ و مکمل‌اند. جایی که حساسیت یک روش پایین است، طبیعی بودن جواب آن بیماری را رد نمی‌کند؛ مثال آشنا، طبیعی بودن سیتی در ساعات اول بعضی سکته‌های ایسکمیک است.
تفاوت سی تی اسکن و ام آر آی مغز
تفاوت سی تی اسکن و ام آر آی مغز بیش از هر عضو دیگری در اورژانس تعیین‌کننده است. سیتی مغز معاینه خط اول ضربه به سر، کاهش ناگهانی سطح هوشیاری، بدترین سردرد عمر بیمار، شک به خونریزی و رد خونریزی پیش از داروهای حل‌کننده لخته است. RadiologyInfo کاربرد سیتی سر را ارزیابی آسیب سر، سردرد شدید، خونریزی، سکته و تومور می‌داند و یادآوری می‌کند که برخلاف امآرآی، وجود وسیله کاشتنی به‌خودی‌خود مانع سیتی نیست. دوز تقریبی سیتی مغز ۱٫۶ میلی‌سیورت و اگر با و بدون تزریق تکرار شود حدود ۳٫۲ میلی‌سیورت است.
امآرآی مغز وقتی برتری دارد که هدف، خود بافت مغز باشد نه فقط خون تازه و استخوان: سکته در ساعات اولیه، ساقه مغز و مخچه، پلاک‌های اماس، تومورهای کوچک، ضایعه هیپوفیز، التهاب، عفونت و رابطه تومور با عصب. شرح یافته‌هایی که امآرآی مغز نشان میدهد در راهنمای جداگانه ام آر آی مغز چیست و چه مشکلاتی را نشان میدهد آمده است. آن صفحه راهنمای خودِ امآرآی مغز است؛ این بخش فقط تفاوت انتخاب بین دو روش را مشخص می‌کند تا محتوای دو مقاله هم‌پوشان و رقیب نشود.
- اورژانس و شک به خونریزی یا شکستگی: ابتدا سیتی.
- علامت عصبی پایدار با سیتی طبیعی یا ناکافی: امآرآی.
- پیگیری تومور، اماس و ضایعه‌های ظریف: امآرآی؛ تزریق فقط اگر پزشک پروتکل با کنتراست خواسته باشد.
- بیمار بی‌قرار یا دارای وسیله ناسازگار با آهنربا: سیتی، حتی اگر از نظر تئوری امآرآی ارجح باشد.
تفسیر هر دو تصویر باید کنار شرح‌حال عصبی باشد. ویزیت مغز و اعصاب مرکز دایت برای تعیین ضرورت تصویربرداری و خواندن نتیجه در کنار معاینه در دسترس است.
فرق سی تی اسکن و ام آر آی کمر
برای درک تفاوت سیتیاسکن و امآرآی کمر، ابتدا باید به یک نکته مهم توجه کرد: هر کمردردی به تصویربرداری نیاز ندارد. اگر کمردرد به‌تازگی شروع شده باشد و بیمار علائم هشداردهنده نداشته باشد، معمولاً انجام فوری سیتیاسکن یا امآرآی توصیه نمی‌شود.
بر اساس معیارهای کالج رادیولوژی آمریکا (ACR)، در کمردرد حاد بدون علائم هشدار، انجام رادیوگرافی، سیتیاسکن و امآرآی در بررسی اولیه معمولاً ضرورتی ندارد.
اما اگر کمردرد بیش از چند هفته ادامه پیدا کند یا بیمار با وجود حدود شش هفته درمان مناسب همچنان علائم داشته باشد و کاندید انجام اقدامات درمانی یا مداخله‌ای باشد، امآرآی کمر بدون تزریق معمولاً گزینه مناسب‌تری برای بررسی علت درد است.
در شرایط خاص مانند سندرم دم‌اسب یا احتمال وجود عفونت و تومور در ستون فقرات، انجام تصویربرداری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در این موارد، امآرآی معمولاً روش انتخابی اولیه است؛ زیرا جزئیات دیسک‌ها، نخاع، ریشه‌های عصبی و بافت‌های اطراف را بهتر نشان میدهد. سیتیاسکن نیز در برخی شرایط می‌تواند به‌عنوان روش مکمل یا جایگزین مورد استفاده قرار گیرد.
برای آشنایی بیشتر با معیارهای انتخاب روش تصویربرداری، می‌توانید راهنمای کالج رادیولوژی آمریکا درباره کمردرد را مطالعه کنید.
وقتی تصویربرداری واقعاً لازم است، تقسیم کار این‌گونه است:
- امآرآی کمر دیسک، میزان بیرون‌زدگی، تنگی کانال، ریشه عصب و دم‌اسب را نشان میدهد. برای سیاتیک و تصمیم درباره مداخله، روش اصلی است. اصطلاح‌هایی مانند Bulging و Herniation در راهنمای تفسیر جواب ام آر آی کمر و گردن شرح داده شده است. آن مقاله مخصوص خواندن گزارش است.
- سیتی کمر جزئیات مهره، شکستگی و بیمارانی را پوشش میدهد که امآرآی برایشان ممکن نیست. اگر امآرآی ممنوع باشد، گاهی سیتی میلوگرافی مطرح میشود که تصمیمی تخصصی است.
- رادیوگرافی ساده کمر در سالمند، پوکی استخوان، ضربه خفیف یا مصرف طولانی کورتون برای دیدن شکستگی و ردیف مهره‌ها هنوز جایگاه دارد. دوز تقریبی آن حدود ۱٫۴ میلی‌سیورت است؛ کمتر از سیتی ستون فقرات (حدود ۸٫۸) ولی فاقد جزئیات دیسک.
نشانه‌هایی که باید تصویربرداری را معطل نکرد: بی‌اختیاری تازه ادرار یا مدفوع، بی‌حسی ناحیه زینی، ضعف پیشرونده پا، تب با درد ستون فقرات، سابقه سرطان، ضربه مهم، یا درد شبانه پیشرونده در زمینه پوکی استخوان. مسیر غیرجراحی بسیاری از کمردردها با طب فیزیکی و توانبخشی گره می‌خورد.
تفاوت رادیولوژی و ام آر آی
تفاوت رادیولوژی و ام آر آی از پایه فناوری شروع میشود. منظور از رادیولوژی در زبان مراجعه‌کنندگان اغلب «عکس ساده» یا رادیوگرافی است: یک یا چند تصویر دوبعدی با مقدار نسبتاً کم پرتو ایکس. رادیوگرافی ارزان، سریع و هنوز خط اول بسیاری از مشکلات استخوان و عکس ریه است. امآرآی نه پرتو ایکس دارد، نه تصویر را به‌صورت سایه تخت ثبت می‌کند؛ برش‌های متعدد از بافت نرم می‌سازد و دیسک، مغز، رباط و عضله را نشان میدهد که در عکس ساده عملاً دیده نمی‌شوند.
این تفاوت به معنی منسوخ شدن رادیولوژی نیست. برای پیچ‌خوردگی مچ، شک به شکستگی انگشت، کنترل اولیه مهره در سالمند یا عکس ریه، شروع با رادیوگرافی هم از نظر معیار بالینی و هم از نظر دوز منطقی‌تر از پریدن به امآرآی است. دوز رادیوگرافی اندام انتهایی در جدول مرجع اغلب کمتر از ۰٫۰۰۱ میلی‌سیورت است. امآرآی وقتی وارد میشود که رادیوگرافی پرسش را جواب نداده یا از ابتدا می‌دانیم پاسخ فقط در بافت نرم است.
سونوگرافی نه اشعه دارد و نه میدان مغناطیسی قوی، و برای کیسه صفرا، بسیاری از بررسی‌های زنان، تیروئید و نسج نرم سطحی انتخاب اول است. پزشکی هسته‌ای نیز برخلاف هر دو، بیشتر کارکرد عضو را نشان میدهد تا شکل آن. این دو روش موضوع این مقاله نیستند.
فرق سی تی اسکن و رادیولوژی
فرق سی تی اسکن و رادیولوژی در یک خانواده است، چون هر دو از پرتو ایکس استفاده میکنند، اما محصول تصویرشان یکی نیست. رادیولوژی ساده یک نمای سایه‌ای است؛ ساختارهای جلو و عقب هم روی یک فیلم می‌افتند. سیتی همان پرتو را دور بدن می‌چرخاند، برش می‌سازد و روی‌هم‌افتادگی را حذف می‌کند. نتیجه این است که سیتی شکستگی‌های پنهان، استخوانچه‌های صورت، درگیری پیچیده مهره و گره کوچک ریه را بسیار بهتر از عکس ساده نشان میدهد و در عوض دوز بیشتری میدهد.
قاعده عملی: اگر عکس ساده با احتمال بالا سؤال را جواب میدهد، سیتی قدم اول نیست. اگر همپوشانی استخوانی زیاد است یا باید داخل قفسه سینه و شکم به‌صورت مقطعی دیده شود، سیتی ارزش دوز اضافه‌اش را دارد. برای کودک، اصل «کمترین دوز ممکن» سخت‌گیرانه‌تر است؛ کمپین Image Gently برای محدود کردن پرتو غیرضروری در کودکان شکل گرفته است. والد باید دلیل معاینه را بداند، اما معاینه ضروری را هم از ترس اشعه لغو نکند.
کدام روش برای هر ناحیه مناسبتر است؟
جدول زیر راهنمای جهت‌یابی است، نه پروتکل درمان. استثنا زیاد است و حرف آخر را پزشک می‌زند.
| ناحیه | اغلب خط اول | وقتی روش دیگر لازم میشود |
|---|---|---|
| مغز، اورژانس | سیتی بدون تزریق | امآرآی برای ایسکمی زودرس، ساقه مغز، تومور و اماس |
| مغز، غیراورژانس | امآرآی | سیتی اگر استخوان یا منع امآرآی مطرح باشد |
| کمر و گردن | در اندیکاسیون پایدار، امآرآی | رادیوگرافی برای مهره؛ سیتی برای شکستگی |
| زانو، شانه، مچ | غالباً ابتدا رادیوگرافی؛ برای رباط امآرآی | سیتی برای شکستگی ظریف |
| ریه و آمبولی ریه | عکس ساده سپس سیتی | اسکن خون‌رسانی ریه در موارد انتخابی |
| عروق کرونر | سی‌تی‌آنژیوگرافی در بیمار منتخب | سی‌تی‌آنژیو جای آنژیوگرافی درمانی را نمی‌گیرد |
| شکم حاد و سنگ کلیه | سیتی یا سونوگرافی | امآرآی وقتی باید از پرتو پرهیز شود |
| کارکرد کلیه | سونوگرافی و در صورت لزوم اسکن هسته‌ای | سیتی و امآرآی بیشتر ساختمان را نشان می‌دهند |
| پستان | ماموگرافی و در موارد لازم سونوگرافی | امآرآی فقط برای گروه پرخطر، نه غربالگری معمول |
آمادگی دارویی و روز انجام سی‌تی‌آنژیو قلب با سیتی معمولی فرق دارد. بررسی عروق در کنار قلب و عروق معنا پیدا می‌کند. برای سنگ و شکایت ادراری، اورولوژی تعیین می‌کند سونوگرافی کافی است یا سیتی. غربالگری پستان از مسیر زنان و زایمان و ماموگرافی انجام میشود. مشکل گوارشی پیش از تصویر مقطعی در گوارش و کبد ارزیابی میشود.
ایمنی: اشعه، بارداری، کودک، فلز و ماده حاجب
امآرآی اشعه یونیزان ندارد. سیتی و رادیولوژی دارند. این تفاوت مهم‌ترین فرق ایمنی است، اما به این معنی نیست که یک بار سی‌تیِ اندیکاسیون‌دار خطر بزرگی برای بزرگسال ایجاد می‌کند. خطر اصلی، تجمع معاینه‌های غیرلازم است. هیچ اشعه‌ای پس از خروج از دستگاه در بدن نمی‌ماند و فرد برای اطرافیان پرتو محسوب نمی‌شود. این موضوع را نباید با پزشکی هسته‌ای اشتباه گرفت. جایگاه آن روش در بخش پزشکی هسته‌ای تعریف شده و جایگزین سیتی یا امآرآی ساختاری نیست.
بارداری. کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا در راهنمای تصویربرداری در بارداری و شیردهی تأکید می‌کند که با اندیکاسیون درست، نباید تصویربرداری ضروری را به‌خاطر بارداری عقب انداخت؛ در عین حال روش بدون اشعه در اولویت است. سیتی شکم و لگن فقط وقتی انجام میشود که نتیجه آن بر درمان مادر اثر جدی دارد. امآرآی بدون گادولینیوم در بسیاری از سناریوها قابل انجام است. گادولینیوم در بارداری فقط در موقعیت ضروری تزریق میشود. حتماً پیش از نوبت، بارداری یا احتمال آن را اعلام کنید.
کودکان. بافت در حال رشد به پرتو حساس‌تر است. اگر سونوگرافی یا امآرآی همان جواب را بدهد، بر سیتی ترجیح دارد. اگر سیتی تنها راه سریع و مطمئن است، باید با پروتکل دوز کودک انجام شود نه تنظیمات بزرگسال.
فلز و دستگاه کاشتنی. برای سیتی، پلاتین ارتوپدی، استنت و باتری قلب معمولاً مانع انجام معاینه نیستند. برای امآرآی باید مدل دقیق وسیله مشخص شود. بسیاری از پروتزهای ارتوپدی و نسل جدید برخی باتری‌های قلب «سازگار مشروط» هستند؛ برخی کلیپس‌های عروقی قدیمی و بعضی کاشت‌های حلزون ممنوعاند. کارت وسیله را روز نوبت همراه بیاورید. همراه داشتن کارت بانکی، ساعت و گوشی داخل اتاق آهنربا ممنوع است.
ماده حاجب. ماده یددار سیتی در سابقه واکنش شدید قبلی و در اختلال کارکرد کلیه نیاز به احتیاط دارد. واکنش خطرناک نادر است و واحد تصویربرداری برای رسیدگی به آن آمادگی دارد. گادولینیوم واکنش آلرژیک کمتری دارد، اما سازمان غذا و داروی آمریکا درباره باقی ماندن مقدار اندکی از آن در بدن هشدار داده است: اطلاعیه ایمنی FDA. تزریق فقط وقتی انجام میشود که پروتکل پزشک آن را خواسته باشد.
آمادگی، روند انجام و مدت زمان
برای بیشتر سی‌تی‌ها و ام‌آرآی‌های بدون تزریق، ناشتایی لازم نیست. اگر نسخه «با تزریق» باشد، یا معاینه شکم و لگن و سی‌تی‌آنژیو باشد، آمادگی جداگانه هنگام نوبت گفته میشود. نسخه پزشک، تصویر قبلی همان ناحیه، فهرست داروها و کارت وسیله کاشتنی را همراه داشته باشید.
در سیتی روی تخت دراز می‌کشید و تخت از میان یک حلقه کوتاه عبور می‌کند. خودِ تابش اغلب کمتر از یک دقیقه تا چند دقیقه است. در امآرآی باید تا حد ممکن بی‌حرکت بمانید، گوش‌پوش داده میشود و زمان شایع حدود ۱۵ تا ۶۰ دقیقه است. دکمه ارتباط با کارشناس در دست شماست. تنگناهراسی را از قبل بگویید. اگر آرام‌بخش گرفتید، آن روز رانندگی نکنید.
بعد از معاینه بدون تزریق محدودیتی ندارید. جواب را رادیولوژیست گزارش می‌کند؛ توضیح معنی بالینی گزارش با پزشک معالج است، نه با جست‌وجوی اصطلاحات لاتین.
هزینه را از روی «بهتر بودن» انتخاب نکنید
امآرآی معمولاً از سیتی همان ناحیه گران‌تر است و سیتی از رادیوگرافی ساده گران‌تر. این اختلاف دلیل پزشکی برای ارتقای خودسرانه نسخه نیست. روش ناقص، حتی ارزان، اگر به تکرار تصویربرداری برسد هم زمان می‌گیرد هم هزینه اضافه. این مقاله جدول قیمت را تکرار نمی‌کند تا با راهنماهای تعرفه‌ای سایت تداخل موضوعی پیدا نکند. ارقام به‌روز در راهنمای هزینه ام آر آی با بیمه تأمین اجتماعی، برای ستون فقرات در تعرفه ام آر آی کمر و گردن و برای مفصل در هزینه ام آر آی زانو آمده است. مبلغ قطعی نوبت را واحد پذیرش با کد نسخه و پوشش بیمه اعلام می‌کند.
سی تی اسکن بهتر است یا ام آر آی؟
هیچکدام بهطور مطلق بهتر نیستند. برای اورژانس، استخوان، ریه، سنگ و خونریزی حاد معمولاً سیتی مناسبتر است و برای مغز غیراورژانس، نخاع، دیسک، رباط و عضله معمولاً امآرآی مناسبتر است.
سی تی اسکن دقیق تر است یا ام ار ای؟
در بافت نرم امآرآی غالباً دقیقتر است. در استخوان متراکم، ریه، کلسیفیکاسیون و خونریزی تازه سیتی غالباً دقیقتر یا کاربردیتر است. دقت را باید نسبت به بیماری سنجید، نه نسبت به دستگاه.
برای دیسک کمر سیتی بهتر است یا امآرآی؟
برای دیسک، کانال و ریشه عصب امآرآی روش اصلی است. سیتی برای شکستگی مهره، جزئیات استخوانی یا وقتی امآرآی ممکن نیست به کار میرود. کمردرد حاد بدون نشانه خطر معمولاً در ابتدا تصویر نمیخواهد.
تفاوت سی تی اسکن و ام آر آی مغز چیست؟
سیتی مغز سریع است و خونریزی حاد و شکستگی را خوب نشان میدهد. امآرآی جزئیات بافت مغز، سکته خیلی زودرس، ساقه مغز، اماس و تومورهای کوچک را بهتر نشان میدهد و اشعه ندارد.
فرق سی تی اسکن و رادیولوژی چیست؟
هر دو از پرتو ایکس استفاده میکنند. رادیولوژی تصویر تخت با دوز کمتر است و سیتی تصویر مقطعی با جزئیات بیشتر و دوز بالاتر.
تفاوت رادیولوژی و ام آر آی چیست؟+
رادیولوژی با پرتو ایکس عمدتاً استخوان و شمای ریه را نشان میدهد. امآرآی بدون اشعه یونیزان بافت نرم را با جزئیات بالا نشان میدهد.
آیا می‌توان به‌جای سیتی، امآرآی انجام داد؟
فقط اگر پزشک جایگزین را از نظر تشخیصی معادل بداند. در آمبولی ریه، بسیاری از شکستگی‌ها و خونریزی حاد مغزی، امآرآی جای سیتی را پر نمی‌کند.
در بارداری سیتی مجاز است یا امآرآی؟
روش بدون اشعه در اولویت است. امآرآی بدون گادولینیوم در بسیاری از موارد قابل انجام است و سیتی شکم و لگن فقط با ضرورت واقعی درمان مادر انجام میشود.
پلاتین یا باتری قلب مانع امآرآی است؟
برای سیتی معمولاً مانع نیست. برای امآرآی باید مدل وسیله بررسی شود؛ بعضی وسایل مجاز، بعضی مشروط و بعضی ممنوعاند.
مقالات این رسانه صرفاً با هدف بهبود دانش سلامت جامعه پدید آمده‌اند. از آنجا که شرایط بدنی و تاریخچه پزشکی هر فرد متفاوت است، هیچ نوشته‌ای نمی‌تواند و نباید به عنوان یک دستورالعمل قطعی درمانی تلقی شود. خواهشمندیم برای هرگونه تصمیم‌گیری دارویی یا پزشکی، حتماً با **متخصصین واجد شرایط** مشورت فرمایید.
