تاریخ آخرین آپدیت 2026-04-09 توسط گروه پزشکی ویستان
این محتوا تحت نظارت و بازبینی علمی گروه پزشکی ویستان تهیه و منتشر شده و مطابق با منابع معتبر و دستورالعملهای پزشکی روز است.
ناظر علمی: گروه پزشکی ویستان
گروه پزشکی چندتخصصی
فعال در حوزه تشخیص، درمان و مراقبتهای تخصصی
اسکن پرفیوژن ریه یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری پزشکی هستهای برای بررسی جریان خون در بافتهای ریوی است. این آزمایش کاربرد گستردهای در تشخیص بیماریهایی نظیر آمبولی ریه، ارزیابی عملکرد ریوی پیش از جراحی، و بررسی اختلالات تنفسی دارد. با توجه به نقش حیاتی این نوع اسکن در تشخیص بهموقع و مدیریت بیماریهای ریوی، انجام آن در یک مرکز تخصصی و مطمئن اهمیت فراوانی دارد.
کلینیک تصویربرداری پزشکی ویستان به عنوان یکی از مراکز پیشرو در ارائه خدمات پزشکی هستهای و تصویربرداری تخصصی در تهران، آماده ارائه خدمات دقیق، سریع و ایمن به مراجعین محترم است. این مرکز با بهرهگیری از تجهیزات مدرن، پرسنل مجرب و رعایت بالاترین استانداردهای بهداشتی، اسکن پرفیوژن ریه را به صورت دقیق و با تفسیر تخصصی انجام میدهد.
شعبههای کلینیک ویستان در دو نقطه پرتردد تهران آماده خدمترسانی هستند:
- شعبه مرزداران:
تهران – اتوبان اشرفی اصفهانی – بر بلوار مرزداران – بعد از خیابان رضایینژاد، نبش خیابان بهار، ، ، (پشت داروخانه دکتر ختمی) - شعبه سعادتآباد:
سعادتآباد، ضلع شمال غربی چهارراه سرو (تقاطع پاکنژاد و سرو)، ابتدای نامی، پلاک ۱۹، جنب پلیس +۱۰، طبقه بالای داروخانه دکتر داشبلاغی
برای رزرو نوبت یا دریافت مشاوره تخصصی، با شماره 02191090775 تماس بگیرید.
در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا با مراحل انجام اسکن پرفیوژن، نحوه تفسیر نتایج و مراقبتهای لازم قبل و بعد از آن آشنا شوید.
فهرست مطالب
پرفیوژن ریوی چیست
پرفیوژن ریوی (Pulmonary Perfusion) به جریان خون درون عروق ریهها گفته میشود. این فرآیند، یکی از حیاتیترین عملکردهای بدن است که در آن خون غنی از دیاکسید کربن از قلب به ریهها میرود تا با دریافت اکسیژن و دفع دیاکسید کربن، برای گردش در بدن آماده شود.
پرفیوژن ریوی یعنی اینکه خون تا چه اندازه و چگونه در بخشهای مختلف ریه پخش و جریان پیدا میکند. هرگونه اختلال در این جریان ممکن است نشاندهنده بیماریهایی مثل آمبولی ریه (لخته خون)، فشار خون ریوی، یا انسداد عروق ریوی باشد.
ارتباط بین پرفیوژن و تنفس:
فرآیند تنفس شامل دو بخش اصلی است:
- ونتیلاسیون (Ventilation): ورود و خروج هوا از ریه
- پرفیوژن (Perfusion): گردش خون در مویرگهای اطراف آلوئولها (کیسههای هوایی ریه)
برای اینکه تبادل اکسیژن و دیاکسید کربن بهخوبی انجام شود، هر دو بخش باید متعادل باشند. اگر هوا برسد اما خون نرسد (یا برعکس)، فرآیند اکسیژنرسانی مختل میشود.
چرا پرفیوژن ریه مهم است؟
- برای بررسی عملکرد واقعی ریهها
- برای تشخیص دقیق بیماریهایی مانند آمبولی ریوی
- برای برنامهریزی جراحیهایی مثل برداشتن بخشی از ریه
- در بیماران با نارسایی قلبی یا ریوی، ارزیابی وضعیت خونرسانی حیاتی است
چگونه پرفیوژن ریه ارزیابی میشود؟
- اسکن پرفیوژن ریه (Lung Perfusion Scan): با استفاده از مواد رادیواکتیو و دوربین گاماکمرا
- CT آنژیوگرافی ریه: در برخی موارد بهجای یا در کنار اسکن پرفیوژن استفاده میشود
- سونوگرافی یا اکوی قلب: گاهی برای بررسی تأثیر اختلالات پرفیوژن
عوارض اسکن پرفیوژن ریه
اسکن پرفیوژن ریه یک روش تصویربرداری نسبتاً ایمن و غیرتهاجمی محسوب میشود که از مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو استفاده میکند. با این حال، مثل هر روش پزشکی، ممکن است در برخی شرایط نادر، عوارضی ایجاد شود.
در ادامه، عوارض احتمالی این اسکن را به طور کامل بررسی میکنیم:
عوارض رایج (اما خفیف و نادر):
| عارضه | توضیح |
|---|---|
| واکنش آلرژیک خفیف | خارش، قرمزی یا کهیر در محل تزریق؛ بسیار نادر |
| احساس گرما یا سردی | هنگام تزریق ماده رادیواکتیو؛ معمولاً موقتی و بیخطر |
| سردرد یا سرگیجه | در افراد حساس یا دارای اضطراب؛ معمولاً گذرا |
| حالت تهوع خفیف | در موارد نادر پس از تزریق ماده رادیواکتیو |
عوارض نادر ولی مهم:
| عارضه | توضیح |
|---|---|
| واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) | بسیار نادر است، اما در صورت بروز نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد |
| آسیب به کلیهها (در افراد با نارسایی کلیوی شدید) | بهطور معمول در اسکن پرفیوژن خطر ندارد، اما باید اطلاع داده شود |
| قرار گرفتن در معرض پرتو | دوز بسیار پایین است و در اغلب موارد ضرری ندارد، اما برای زنان باردار یا شیرده باید احتیاط شود |
نکات مهم برای کاهش خطر:
- حتماً تیم پزشکی را از بارداری، شیردهی، آلرژی یا سابقه بیماری کلیوی مطلع کنید.
- بعد از اسکن، نوشیدن مایعات زیاد به دفع سریعتر ماده رادیواکتیو کمک میکند.
- بهتر است تا چند ساعت بعد از اسکن، از تماس طولانیمدت نزدیک با نوزادان و زنان باردار پرهیز شود.
اسکن پرفیوژن ریه در کل بسیار ایمن است و عوارض آن نادر و معمولاً خفیف میباشند. مزایای تشخیص زودهنگام بیماریهای خطرناک مثل آمبولی ریه، بسیار بیشتر از ریسکهای احتمالی این روش است.
بیشتر بدانید: هزینه ام آر آی کمر در سال ۱۴۰۴ | تعرفه با بیمه و آزاد
تفسیر اسکن پرفیوژن ریه
تفسیر اسکن پرفیوژن ریه به بررسی نحوه توزیع ماده رادیواکتیو در بخشهای مختلف ریه میپردازد تا مشخص شود آیا جریان خون در ریهها طبیعی است یا نه. این تفسیر معمولاً توسط متخصص پزشکی هستهای یا رادیولوژی انجام میشود و در کنار علائم بالینی بیمار، کمک زیادی به تشخیص دقیق بیماریها میکند.
در اسکن پرفیوژن، ماده رادیواکتیو تزریقشده با جریان خون وارد مویرگهای ریه میشود. دوربین گاماکمرا تصاویر آن را ثبت میکند. این تصاویر نشان میدهند که خون چگونه در قسمتهای مختلف ریه توزیع شده است.
وضعیتهای مختلف و تفسیر آنها:
| وضعیت تصویری | تفسیر احتمالی | تشخیص محتمل |
|---|---|---|
| توزیع یکنواخت ماده در هر دو ریه | طبیعی | عملکرد ریه نرمال |
| نقاطی از ریه بدون جذب ماده | نقص پرفیوژن (defect) | مشکوک به آمبولی ریه (PE) |
| نقص پرفیوژن با ونتیلاسیون طبیعی | mismatch (عدم تطابق) | آمبولی ریه تأیید میشود |
| نقص هم در ونتیلاسیون و هم در پرفیوژن | matched defect | احتمال بیماری مزمن تنفسی مانند COPD یا فیبروز ریوی |
| کاهش جریان در یک لوب یا ناحیه | اختلال موضعی | انسداد عروق ریز، تومور، یا اثر فشاری بیرونی |
اهمیت مقایسه با اسکن ونتیلاسیون:
- اگر فقط اسکن پرفیوژن انجام شود، ممکن است برخی ناهنجاریها ناشناخته بمانند.
- اسکن ونتیلاسیون + پرفیوژن به تشخیص Mismatch کمک میکند، که شاخص اصلی در تشخیص آمبولی ریه است.
نمونه توصیف در گزارش پزشکی:
“Defect in perfusion observed in the right lower lobe with preserved ventilation, suggestive of pulmonary embolism.”
یا در فارسی:
“کاهش جذب ماده رادیواکتیو در لوب تحتانی راست ریه با تهویه حفظشده؛ مشکوک به آمبولی ریه.”
نکات تکمیلی:
- تفسیر همیشه باید در کنار علائم بالینی، آزمایش خون (مثل D-Dimer) و سیتیاسکن در نظر گرفته شود.
- در بیماران با سابقه جراحی ریه یا بیماریهای ریوی مزمن، تفسیر نیاز به دقت بیشتری دارد.
هزینه اسکن پرفیوژن ریه
هزینه انجام اسکن پرفیوژن ریه (CT Perfusion با گاز گزنون) در بخش خصوصی به شرح زیر است:
- عنوان خدمت: سیتی اسکن جهت بررسی پرفیوژن با گاز گزنون (Xenon CT)
- هزینه کل در بخش خصوصی: ۲۵,۵۸۹,۳۰۰ ریال
- سهم بیمار (با بیمه): ۵,۱۹۵,۴۷۰ ریال
- سهم بیمه: ۲۰,۳۹۳,۸۳۰ ریال
نکات مهم:
- این تعرفهها بر اساس فایل رسمی «تعرفه تفکیکی تصویربرداری ۱۴۰۴» تنظیم شدهاند.
- ممکن است در برخی مراکز یا بسته به نوع بیمه درمانی، مبلغ نهایی تفاوت داشته باشد.
- اگر اسکن پرفیوژن با روش دیگر (مثلاً پزشکی هستهای و با گاماکمرا) انجام شود، هزینه آن متفاوت خواهد بود و باید جداگانه استعلام شود.
برای اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت در کلینیک تصویربرداری ویستان، میتوانید با شماره تماس: 02191090775 تماس بگیرید.
کلینیک ویستان در دو شعبهی مرزداران و سعادتآباد آماده خدمترسانی است.
مراکز اسکن پرفیوژن ریه
| ردیف | نام مرکز | آدرس | نوع خدمات |
|---|---|---|---|
| 1 | کلینیک تصویربرداری ویستان شماره تماس: 02191090775 | شعبه مرزداران: تهران، اتوبان اشرفی اصفهانی، بلوار مرزداران، نبش خیابان بهار، ، ، شعبه سعادتآباد: ضلع شمالغربی چهارراه سرو، پلاک ۱۹، طبقه بالای داروخانه دکتر داشبلاغی | تصویربرداری پزشکی هستهای، پرفیوژن ریه |
| 2 | مرکز پزشکی هستهای سارا | تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از پل صدر، نرسیده به خیابان میرزاپور، پلاک ۲۵۶ | اسکن پرفیوژن ریه، پزشکی هستهای |
| 3 | مرکز پزشکی هستهای پویا | تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از میدان ونک، خیابان خدامی، پلاک ۵۵ | اسکن تهویه-پرفیوژن ریه (V/Q Scan) |
| 4 | مرکز پزشکی هستهای اندیشه زرین | تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از پل صدر، پلاک ۲۵۶ | اسکن پرفیوژن برای تشخیص آمبولی ریوی |
| 5 | مرکز پزشکی هستهای یاس | تهران، خیابان ستارخان، خیابان تهران ویلا، خیابان رئیسزاده، پلاک ۸۵ | اسکن پرفیوژن ریه، بررسی اختلالات تنفسی |
| 6 | مرکز پزشکی هستهای دکتر کریمی | تهران، خیابان پاسداران، نبش بوستان دهم، ساختمان بوستان، پلاک ۲۹۷، واحد ۳۷ | اسکن پرفیوژن-تهویه ریه، بررسی آمبولی ریه |
| 7 | بیمارستان مهر | تهران، خیابان زرتشت، نبش خیابان کارگر شمالی | تصویربرداری تخصصی از ریه، پزشکی هستهای |
اسکن پرفیوژن ریه در بارداری
اسکن پرفیوژن ریه یکی از روشهای تصویربرداری است که برای بررسی جریان خون در ریهها استفاده میشود. در دوران بارداری، اگر پزشک مشکوک به آمبولی ریه (یعنی وجود لخته خون در ریهها) باشد، ممکن است این اسکن را تجویز کند. چون این بیماری میتواند خطرناک باشد، گاهی انجام اسکن ضروری است.
آیا انجام این اسکن برای جنین خطر دارد؟
در حالت کلی، میزان پرتوی استفادهشده در اسکن پرفیوژن بسیار کم است. پزشکان معمولاً سعی میکنند از روشهایی استفاده کنند که کمترین آسیب را به جنین برساند. برای مثال:
- معمولاً فقط بخش پرفیوژن انجام میشود (و نه ونتیلاسیون)، تا تابش کمتری داشته باشد.
- از محافظ سربی برای شکم مادر استفاده میشود.
- این اسکن فقط زمانی انجام میشود که واقعاً لازم باشد و مزایای آن بیشتر از خطرات احتمالی باشد.
آیا جایگزینی برای این اسکن وجود دارد؟
بله. در برخی موارد، پزشک ممکن است از سونوگرافی پای مادر برای بررسی لخته خون استفاده کند یا از سیتیاسکن ریه (CTPA) کمک بگیرد. البته هر روشی مزایا و معایب خاص خودش را دارد، و انتخاب روش مناسب به وضعیت مادر بستگی دارد.
اگرچه اسکن پرفیوژن ریه مقدار کمی تابش دارد، اما در صورت نیاز پزشکی، میتواند با رعایت نکات ایمنی بهصورت ایمن برای مادر و جنین انجام شود. همیشه تصمیمگیری در این مورد باید با نظر پزشک متخصص باشد.
عوارض اسکن هسته ای ریه برای اطرافیان
اسکن هستهای ریه (مثل اسکن پرفیوژن یا تهویه–پرفیوژن) از مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو استفاده میکند. این مواد پس از تزریق یا استنشاق، به طور موقت در بدن باقی میمانند و سپس از طریق ادرار و تنفس دفع میشوند.
به همین دلیل، اطرافیان بیمار در معرض مقدار بسیار ناچیزی از تابش قرار میگیرند، اما در برخی موارد، رعایت احتیاط لازم است.
آیا این اسکن برای اطرافیان خطرناک است؟
در حالت عادی، خیر. تابشی که بیمار پس از اسکن از خود ساطع میکند، بسیار کم و ضعیف است و در اغلب موارد نمیتواند آسیبی به دیگران وارد کند. با این حال:
چه کسانی باید احتیاط کنند؟
- نوزادان و کودکان خردسال
- زنان باردار
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف (مثلاً بیماران سرطانی یا پیوندی)
این افراد بهتر است تا ۶ تا ۲۴ ساعت بعد از اسکن، از تماس نزدیک و طولانیمدت با بیمار پرهیز کنند، مخصوصاً در فضاهای بسته (مثل بغل گرفتن طولانی یا خوابیدن کنار هم).
توصیههای احتیاطی برای بیمار پس از اسکن:
- نوشیدن مایعات زیاد برای دفع سریعتر ماده رادیواکتیو
- دستشویی جداگانه در صورت امکان (یا شستن کامل بعد از هر بار استفاده)
- خودداری از تماس نزدیک با نوزادان یا خانمهای باردار تا ۲۴ ساعت
خلاصه:
- برای افراد عادی، اسکن هستهای ریه خطری ایجاد نمیکند.
- برای نوزادان و خانمهای باردار، کمی فاصله گرفتن موقتی بهتر است.
- مواد رادیواکتیو به سرعت دفع میشوند و تابش آنها بسیار کم است.
بیشتر بخوانید: هزینه اسکن هسته ای ریه سال 1403+4 لیست هزینه سی تی اسکن ریه
سوالات متداول
اسکن پرفیوژن ریه چیست؟
اسکن پرفیوژن ریه یک روش تصویربرداری پزشکی هستهای است که برای بررسی جریان خون در ریهها استفاده میشود. این روش به پزشکان کمک میکند تا بیماریهایی مثل آمبولی ریه (وجود لخته خون در ریه) را تشخیص دهند.
آیا اسکن پرفیوژن ریه درد دارد؟
خیر، انجام این اسکن بدون درد است. تنها مرحله تزریق ماده رادیواکتیو مشابه یک آزمایش خون ساده است.
آیا اسکن پرفیوژن ریه برای بدن ضرر دارد؟
مقدار ماده رادیواکتیو استفادهشده بسیار کم است و معمولاً بیخطر است. فقط در دوران بارداری یا شیردهی باید با پزشک مشورت شود.
آیا برای اسکن پرفیوژن ریه باید ناشتا باشم؟
خیر، در اغلب موارد نیازی به ناشتایی نیست، مگر اینکه پزشک خلاف آن را توصیه کرده باشد.
مدت زمان اسکن پرفیوژن ریه چقدر است؟
خود فرآیند تصویربرداری بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و ممکن است در کل حدود یک ساعت در مرکز تصویربرداری بمانید.
بعد از اسکن پرفیوژن ریه چه کارهایی باید انجام دهم؟
نوشیدن آب زیاد توصیه میشود تا ماده رادیواکتیو سریعتر از بدن دفع شود. همچنین بهتر است تا چند ساعت از تماس نزدیک با نوزادان و خانمهای باردار خودداری کنید.
تفاوت اسکن پرفیوژن ریه با ونتیلاسیون چیست؟
در اسکن پرفیوژن جریان خون در ریهها بررسی میشود، اما در اسکن ونتیلاسیون جریان هوا. اگر هر دو با هم انجام شوند، تصویر کاملتری از وضعیت ریه ارائه میدهند.
آیا میتوانم بعد از اسکن رانندگی کنم یا به محل کار بروم؟
بله، این اسکن تأثیری بر هوشیاری یا توانایی شما ندارد و میتوانید فعالیتهای عادی روزانه را ادامه دهید.
چه کسانی نباید این اسکن را انجام دهند؟
افراد باردار یا کسانی که به مواد رادیواکتیو حساسیت دارند، باید قبل از انجام اسکن با پزشک مشورت کنند.
نتیجه اسکن چه زمانی آماده میشود؟
در اغلب مراکز، نتیجه اسکن ظرف چند ساعت تا حداکثر ۲۴ ساعت توسط پزشک تفسیر شده و آماده میشود.
مقالات این رسانه صرفاً با هدف بهبود دانش سلامت جامعه پدید آمدهاند. از آنجا که شرایط بدنی و تاریخچه پزشکی هر فرد متفاوت است، هیچ نوشتهای نمیتواند و نباید به عنوان یک دستورالعمل قطعی درمانی تلقی شود. خواهشمندیم برای هرگونه تصمیمگیری دارویی یا پزشکی، حتماً با **متخصصین واجد شرایط** مشورت فرمایید.
