بهترین رژیم غذایی برای بیماران صرع/باید ها و نبایدهای در صرع

تاریخ آخرین آپدیت 2026-05-09 توسط گروه پزشکی ویستان

رژیم غذایی برای بیماران صرع چگونه است؟در کلینیک ویستان، متخصصان مغز و اعصاب و متخصصان تغذیه با همکاری یکدیگر به درمان بیماری صرع میپردازند. رژیم غذایی مناسب میتواند نقش مهمی در کنترل تشنجها و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به صرع داشته باشد. برای داشتن یک رژیم غذایی مؤثر، حتماً باید تحت نظر پزشک باشید تا از ایمنی و کارایی آن اطمینان حاصل کنید.

رژیم غذایی برای بیماران صرع باید به گونه ای باشد که از افزایش ناگهانی قند خون جلوگیری کند و شامل مواد مغذی ضروری برای عملکرد صحیح مغز و اعصاب باشد. در این مقاله، به بررسی انواع رژیمهای غذایی مناسب برای بیماران صرع و مواد غذایی که باید مصرف کنند یا از آنها اجتناب کنند، میپردازیم. با ما همراه باشید تا اطلاعات جامع و کاربردی در این زمینه کسب کنید.

رژیم غذایی توصیه شده برای افراد مبتلا به صرع در جدول

یک جدول با برنامه غذایی هفتگی

روز	وعده غذایی	غذاها
شنبه	صبحانه	1 فنجان تخممرغ همزده (2 تخممرغ) + سالاد سبز (کاهو، فلفل دلمه ای، اسفناج) + 1 فنجان شیر سویا
	میان وعده	1 فنجان سوپ خامهای بروکلی
	ناهار	1 کاسه خورش ماهی + 1 فنجان برنج قهوه ای
	عصرانه	1 فنجان اوپما سبزیجات
	شام	1 فنجان خورش مرغ
یکشنبه	صبحانه	1 فنجان اسموتی توت فرنگی + 1 فنجان پنیر کاتیج + 5-6 پاکورای توفو
	میانوعده	1 فنجان سوپ لوبیا سیاه + 1 فنجان سبزیجات تفت داده شده (قارچ، اسفناج، فلفل دلمهای با کره و روغن زیتون)
	ناهار	1 بشقاب سالاد مرغ با سبزیجات (سینه مرغ، پیاز، گوجهفرنگی، فلفل دلمهای، قارچ)
	عصرانه	1 خیار برش خورده
	شام	1 فنجان سوپ اسفناج خامه ای با پنیر کاتیج
دوشنبه	صبحانه	1 فنجان اسموتی توت سیاه + 1 فنجان سالاد سویا + 1 فنجان پنیر کاتیج گریل شده
	میان وعده	1 فنجان پوا سبزیجات
	ناهار	1 فنجان سالاد نخود سیاه (خیار، گوجه فرنگی، اسفناج)
	عصرانه	1 فنجان اوپما سبزیجات
	شام	1 فنجان سوپ قارچ خامه ای با پاکورای پنیر کاتیج
سه شنبه	صبحانه	1 فنجان اسموتی بلوبری + 3 تخم مرغ آبپز + 1 فنجان سبزیجات تفت داده شده (فلفل دلمه ای، قارچ، گوجه فرنگی)
	میانوعده	1 فنجان پوا سبزیجات
	ناهار	1 کاسه خورش ماهی + 1 فنجان برنج قهوه ای
	عصرانه	1 فنجان اسموتی آووکادو
	شام	1 فنجان سوپ گل کلم خامهای
چهارشنبه	صبحانه	1 املت پنیر (2 تخممرغ، 20 گرم پنیر، گوجهفرنگی، فلفل دلمهای) + 1 قسمت سالاد کاهو و خیار با سس روغن زیتون
	میانوعده	1 فنجان ماست یونانی
	ناهار	1 سینه مرغ گریل شده با سالاد سبز (خیار، کاهو، فلفل دلمهای، قارچ)
	عصرانه	1 فنجان اسموتی تمشک
	شام	1 فنجان سوپ مرغ خامهای
پنجشنبه	صبحانه	1 فنجان شیر سویا + پاکورای ماهی + سالاد سبز (خیار، گوجه فرنگی، کاهو، فلفل دلمه ای، اسفناج)
	میانوعده	1 فنجان سالاد لوبیا پهن پخته شده
	ناهار	1 فنجان سویا چپ گریل شده با چاتنی نعناع
	عصرانه	1 خیار برش خورده
	شام	1 فنجان سوپ گوجهفرنگی خامهای
جمعه	صبحانه	1 املت سبزیجات (2 تخم مرغ) + 1 فنجان اسموتی توت فرنگی + 2 گردو
	میانوعده	1 فنجان سالاد لوبیا قرمز
	ناهار	1 بشقاب سالاد مرغ با سبزیجات (سینه مرغ، پیاز، گوجه فرنگی، فلفل دلمه ای، قارچ)
	عصرانه	1 فنجان خورش مرغ با سیر و فلفل
	شام	1 فنجان سوپ بروکلی خامه ای

رژیم غذایی برای بیماران صرع

رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک نوعی رژیم غذایی برای بیماران صرع است که مقدار چربی آن بالاست و کربوهیدرات کمی دارد، و برای کمک به کنترل تشنج در برخی از افراد مبتلا به صرع استفاده می‌شود. این رژیم تحت نظارت پزشک و متخصص تغذیه تنظیم می‌گردد و معمولاً در مواردی که تشنج‌های کودکان به داروها پاسخ نمی‌دهند، تجویز می‌شود.

در این رژیم، بدن به جای کربوهیدرات‌ها از چربی‌ها به عنوان سوخت استفاده می‌کند که نتیجه آن تولید کتون‌ها است؛ موادی که می‌توانند به کنترل تشنج‌ها کمک کنند. رعایت دقیق میزان کالری، مایعات و پروتئین در این رژیم ضروری است، و غذاها باید با دقت وزن‌کشی و اندازه‌گیری شوند.

رژیم کتوژنیک برای برخی از انواع صرع مانند اسپاسم‌های نوزادی و سندرم دراوت مفید تشخیص داده شده است. از عوارض جانبی احتمالی این رژیم می‌توان به خستگی، سنگ کلیه، و یبوست اشاره کرد. استفاده از مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی نیز در کنار این رژیم توصیه می‌شود.

در صورت کنترل تشنج‌ها در مدت زمان مشخص، پزشک ممکن است پیشنهاد کند که به تدریج رژیم قطع شود.

انگلیسی:

“Dietary therapy, especially the Ketogenic Diet, is one of the important therapeutic options for refractory seizures in children with epilepsy.”

فارسی:

“درمان غذایی، به ویژه رژیم کتوژنیک، یکی از گزینههای درمانی مهم برای تشنجهای مقاوم در کودکان مبتلا به صرع است.”

به نقل از europepmc

رژیم آتکینز اصلاح شده (MAD)

رژیم آتکینز اصلاح شده (MAD) یک نوع رژیم غذایی برای بیماران صرع است. یکی از رویکردهای تغذیه‌ای مفید برای کاهش تشنج در کودکان مبتلا به صرع است. این رژیم بر مصرف مواد غذایی پرچرب و کم کردن مصرف کربوهیدرات‌ها و قندها تمرکز دارد. بخش اعظم انرژی مورد نیاز بدن از چربی‌ها تأمین می‌شود و مقداری پروتئین هم برای رشد و سلامت کلی کودک در نظر گرفته می‌شود.

برخلاف رژیم کتوژنیک کلاسیک که نیازمند وزن‌کشی دقیق تمام غذاهاست، رژیم آتکینز اصلاح شده تنها مصرف روزانه کربوهیدرات‌ها را محدود می‌کند که این مقدار بسته به سن کودک، بین 10 تا 20 گرم در روز متغیر است.

برای مثال، یکی از وعده‌های غذایی معمول کودکان شامل یک ساندویچ تن ماهی، لوبیای سبز، توت‌فرنگی و خامه زده‌شده همراه با آب گازدار گیلاس است که در مجموع 6.5 گرم کربوهیدرات خالص دارد. این رژیم، به‌طور قابل توجهی نسبت به مصرف داروهای متعدد پس از ناکامی داروهای اولیه، موثرتر است. به‌طوری‌که بیش از 50 درصد از کودکان تجربه کاهش 50 درصدی تشنج‌های خود را خواهند داشت.

یکی از مزایای این رژیم برای والدین این است که به آن‌ها کمک می‌کند بدون نیاز به اندازه‌گیری دقیق وزن هر غذا، کربوهیدرات‌های مصرفی فرزند خود را کنترل کنند و از این طریق، به مدیریت بهتر تشنج‌ها کمک کنند.

بیشتر بدانید:بهترین رژیم غذایی مناسب بیماران پارکینسون در سال 2024

غذاهای مفید برای کودکان تشنجی

تغذیه مناسب میتواند نقش مهمی در کنترل تشنجها و بهبود کیفیت زندگی کودکان مبتلا به صرع داشته باشد. در اینجا به برخی از مواد غذایی مفید برای کودکان تشنجی اشاره میکنیم:

اسیدهای چرب امگا-3

این اسیدهای چرب که در ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و مکرل یافت میشوند، میتوانند به کاهش التهاب و بهبود عملکرد مغز کمک کنند.

میوهها و سبزیجات تازه

میوهها و سبزیجات تازه غنی از آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و مواد معدنی هستند که میتوانند به حفظ سلامت مغز کمک کنند. مصرف میوهها و سبزیجاتی مانند توتها، اسفناج و کلم بروکلی توصیه میشود.

آجیل و دانهها

آجیلها و دانه ها منابع خوبی از چربیهای سالم، پروتئین و فیبر هستند که میتوانند به بهبود عملکرد مغز کمک کنند. مصرف گردو، بادام و دانه چیا مفید است.

تخم مرغ

تخم مرغ منبع خوبی از پروتئین و چربیهای سالم است که میتواند به تقویت مغز و اعصاب کمک کند.

لبنیات کم چرب

لبنیات کم چرب مانند ماست و شیر کم چرب میتوانند منابع خوبی از کلسیم و ویتامین D باشند که برای سلامت مغز و اعصاب ضروری هستند.

غذاهای غنی از منیزیم

منیزیم میتواند به کاهش تشنجها کمک کند. منابع خوب منیزیم شامل سبزیجات برگ سبز، آجیلها و دانه ها هستند.

پروتئین های سالم

مصرف پروتئین های سالم مانند گوشت سفید، ماهی و مرغ میتواند به بهبود عملکرد مغز و کاهش تشنجها کمک کند.

نکات مهم رژیم غذایی برای بیماران صرع کودک

• اجتناب از غذاهای پر قند و فرآوری شده: این غذاها میتوانند باعث افزایش ناگهانی قند خون شوند که ممکن است تشنجها را تحریک کند.
• مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی پایین: این غذاها به آرامی قند خون را افزایش میدهند و به حفظ سطح قند خون پایدار کمک میکنند.

توجه داشته باشید که هرگونه تغییر در رژیم غذایی باید تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود تا از ایمنی و کارایی آن اطمینان حاصل شود.

غذاهای مضر برای تشنج

صرع از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این بدان معناست که برخی غذاها ممکن است در یک فرد تشنج ایجاد کنند اما در فرد دیگر نه. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد غذاهای خاص همیشه باعث تشنج میشوند.

کلید اصلی این است که محرکهای تشنج خود را پیدا کنید و از آنها اجتناب کنید. در اینجا برخی از غذاها، نوشیدنیها و موادی که برخی افراد مبتلا به صرع میگویند باعث تشنج آنها میشود، آورده شده است:

• کافئین (قهوه، چای، نوشابه و نوشیدنی های انرژی زا)
• شکلات
• شکر
• نمک زیاد
• ادویه ها
• پروتئینهای حیوانی
• رنگهای خوراکی
• مواد نگهدارنده غذایی
• مونو سدیم گلوتامات (MSG)
• شیرین کننده های مصنوعی

ماکارونی و صرع

طبق گفته متخصص مغز و اعصاب در کلینیک ویستان خانم دکتر شبنم رفیع زاده برای رژیم غذایی برای بیماران صرع غذاهای پر چرب مانند ماکارونی یا غذاهایی که خیلی شیرین هستند مانند شیرینی های قنادی سالاد الویه و غذاهای آماده و کاخانه ای مانند کنسروها و فست فودها و غذاهایی که مانده هستند نباید این مواد غذایی را در سبد غذایی شان قرار داد.

چه غذایی بعد از تشنج خوب است؟

بعد از تشنج، خوردن یک میان وعده حاوی پروتئین و فیبر میتواند به بازگشت انرژی و بهبود حال عمومی کمک کند. برخی از گزینه های مناسب شامل موارد زیر هستند:

• پنیر و انواع توتها
• مرغ کبابی روی نان سبوسدار
• ماست با میوه های تازه
• تخم مرغ آبپز با سبزیجات

این غذاها میتوانند به شما کمک کنند تا پس از تشنج احساس بهتری داشته باشید و انرژی خود را بازیابید.

برای جلوگیری از تشنج چه بخوریم؟

برای جلوگیری از تشنج باید از یک رژیمی استفاده کنید که برای عملکرد مغز و سیستم عصبی مفید باشد

کاهش کربوهیدراتهای ساده :این نوع کربوهیدراتها باعث افزایش قند خون میشود که به دنبالش باعث تشنج ها بیشتر بشود.پس باید سعی کنید از کبوهیدراتهای پیچیده تر مانند انواع میوه و سبزیجات و غلات کامل مصرف کنید.

چربی های سالم:باید از روغن های گیاهی چربی های غیر اشباع و ماهی استفاده بکنید که منبع انرژی خوب برای مغز هستندو همیت امر باعث کم شدن تشنج ها میشود.چربی های اشباع شده مثل گوشت قرمز و محصولات لبنی را کاهش دهید.

پروتئین ها :برای عملکرد مغز عالی هستند مانند ماهی گوشت سفید تخم مرغ و لبنیات

ویتامین ها و مواد معدنی: ویتامین های D E C و منیزیم که در منابع طبیعی یافت می شود برای کم شدن تشنج خوب هستند

پرهیز از الکل و کافئین:مصرف الکل کافئین باعث تحریک مغز میشه در نتیجه احتمال حملات صرع بیشتر میشود به آنها از آبمیوه های طبیعی آب و چای گیاهی مصرف کنید.

بعد از حمله تشنج چه باید خورد؟

افرادی که دچار صرع می شوند هوشیاری شان را از دست می دهندپس تا وقتی که به طور کامل هوشیاری شان را به دست نیاوردند نباید هیچ خوراکی یا نوشیدنی به آنها داد.چون بعد تشنج گیج و خواب آلود هستند باید امنیت را برایشان برقرار کنیم و بگذاریم تا استراحت کنند.

خرما و صرع

از قدیم الایام در طب سنتی به خرما توجه خاصی می شده چون طبعش گرم هست بیمار صرعی وقتی مصرف می کند آنتی اکسیدانی که در خرما هست باعث کم شدن رادیکالهای آزاد بدن می شود و همین امر به عملکرد سلولهای مغزی کمک می کنددر نتیجه حملات تشنج کمتر می شود.

بایدها و نبایدها در صرع

بایدها:

• در مدیریت خود مشارکت داشته باشید.
• از هرگونه محرک شناخته شده تشنج برای خود اجتناب کنید.
• به اندازه کافی بخوابید.
• سالم بمانید.
• استرس را مدیریت کنید.

نبایدها:

• از نوشیدن بیش از حد الکل خودداری کنید.
• بدانید که تشنج های شما بیشتر در چه زمانی رخ میدهند.

سوالات متداول

آیا غذاهایی وجود دارند که باید در صرع از آنها اجتناب کرد؟

اگر شما افزایش یا کاهش ناگهانی در قند خون داشته باشید، این میتواند باعث تشنج شود. به همین دلیل، به طور کلی بهتر است از غذاهای پر قند و فرآوری شده مانند کوکیها، کیکها، آبنبات و نان سفید اجتناب کنید. ایده آل این است که یک رژیم غذایی متعادل را دنبال کنید که انرژی را به صورت آهسته و پایدار به جریان خون شما آزاد کند.

رژیم غذایی برای بیماران صرع چیست؟

رژیم غذایی کلاسیک کتوژنیک، یک رژیم غذایی خاص با چربی بالا و کربوهیدرات کم است که توسط پزشک و متخصص تغذیه تجویز و نظارت میشود و میتواند به کنترل تشنج در برخی افراد کمک کند.

چگونه با صرع سالم بمانیم؟

• یک رژیم غذایی سالم و متعادل بخورید و وعده های غذایی را نادیده نگیرید.
• سعی کنید استرس را کاهش دهید و اضطراب را کنترل کنید.
• برخی افراد مبتلا به صرع باید از نورهای چشم کزن اجتناب کنند.
• سعی کنید تا حد امکان از سرماخوردگی و بیماریها دوری کنید.

آیا شیر برای صرع مفید است؟

اثر محافظتی احتمالی شیر بر صرع ممکن است از طریق کلسیم و ویتامین D باشد. در یک مطالعه در پرتغال، بیش از نیمی از بیماران مبتلا به صرع کمبود ویتامین D داشتند.

آیا قهوه برای صرع مفید است؟

کافئین بر افراد مبتلا به صرع به صورت متفاوتی تأثیر میگذارد. مطالعات نشان میدهند که مصرف مقدار کم کافئین به طور منظم ممکن است برای افراد مبتلا به صرع مشکلی نداشته باشد، اما مهم است که ابتدا با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که این کار برای شما ایمن است.

آیا تخم مرغ برای صرع مضر است؟

بهترین رژیم غذایی برای بیماران مبتلا به صرع: مدیریت محرکهای تشنج
چربیها همچنین این مزیت را دارند که به عملکرد صحیح اعصاب، مغز و قلب کمک میکنند. به همین دلیل، مصرف غذاهای حاوی چربی برای افراد مبتلا به صرع ضروری است تا سلامت خود را بهبود بخشند. این غذاها شامل تخم مرغ نیز میشود.

آیا موز برای صرع مفید است؟

شواهدی وجود دارد که نشان میدهد مقدار زیاد پتاسیم در مغز میتواند باعث تشنج شود. موز حاوی مقدار زیادی پتاسیم است، اما مصرف یک موز در روز به احتمال زیاد خطر تشنج را افزایش نمیدهد.

آیا برنج برای صرع مضر است؟

کربوهیدراتهای تصفیه شده: این غذاها شامل غذاهای کربوهیدراتی تصفیه شده مانند پیتزا، نوشابههای گازدار، نان سفید، کیکها، نانهای شیرین، برنج سفید، پاستای سفید و چیپس هستند. برخی از میوهها و سبزیجات: از مصرف برخی میوهها و سبزیجات که در محدوده گلیسمی متوسط تا بالا قرار دارند، اجتناب کنید.

بهترین ویتامین برای صرع چیست؟

برخی ویتامینها میتوانند به کاهش فعالیت تشنج در افراد مبتلا به صرع کمک کنند. ویتامینهایی که میتوانند به کاهش فرکانس تشنج کمک کنند شامل ویتامین B6، منیزیم، ویتامین E، منگنز، تورین، دیمتیل گلیسین و اسیدهای چرب امگا-3 هستند.

بهترین ورزش برای صرع چیست؟

بیماران مبتلا به صرع میتوانند از دستگاه های وزنه برداری، وزنه های دستی و باندهای مقاومتی برای ورزش استفاده کنند. آنها همچنین میتوانند تمرینات تقویتی مانند دراز و نشست، شنا و بارفیکس را انجام دهند. با این حال، هنگام بلند کردن وزنه های سنگین، ضروری است که کسی در اطراف باشد که در صورت وقوع تشنج بتواند کمک کند.

آیا روزه گرفتن برای صرع مفید است؟

برخی مطالعات حیوانی نشان دادهاند که روزهداری متناوب میتواند تأثیر مثبتی بر مغز و اختلالات مغزی، از جمله کنترل تشنج، داشته باشد. با این حال، مطالعات زیادی بر روی انسانها انجام نشده است تا تأثیر روزه داری متناوب بر افراد مبتلا به صرع و گروههای مختلف مشخص شود.

چه غذاهایی را باید در صرع اجتناب کرد؟

افراد مبتلا به صرع باید از مصرف غذاهایی که میتوانند باعث افزایش ناگهانی قند خون شوند، اجتناب کنند یا آنها را محدود کنند. این شامل غذاهای پر قند و کربوهیدراتهای تصفیه شده و همچنین غذاهای فرآوری شده با چربیهای ناسالم است.

بهترین رژیم غذایی برای بیماران صرع چیست؟

رژیم غذایی کتوژنیک یک روش درمانی برای بیماران مبتلا به صرع کنترل نشده است. این رژیم غذایی که دارای چربی بالا و کربوهیدرات کم است، با تغییر نحوه دریافت انرژی مغز برای عملکرد، کار میکند. اگرچه به خوبی درک نشده است، این رژیم غذایی به طور موفقیت آمیزی تعداد تشنجها را در بسیاری از بیماران کاهش داده است.

آیا افراد مبتلا به صرع میتوانند مرغ بخورند؟

بله، افراد مبتلا به صرع میتوانند مرغ بخورند. مقادیر کمی از میوه، پنیر، گوشت، ماهی و مرغ مجاز است. غذا باید به دقت اندازهگیری و وزن شود. حتی مقادیر کمی از شکر میتواند اثرات رژیم غذایی را معکوس کرده و باعث تشنج شود، بنابراین شکر ممنوع است.

بهترین میوه برای صرع چیست؟

نارینژین یک فلاونوئید است که در بیشتر میوههای مرکباتی، از جمله گریپفروت یافت میشود. تحقیقات نشان دادهاند که نارینژین فعالیت ضد تشنجی دارد و میتواند به طور قابل توجهی زمان شروع تشنجهای القا شده توسط اسید کاینیک را افزایش دهد.

آیا شکر برای صرع مضر است؟

بله، شکر برای صرع میتواند مضر باشد. غذاهایی با غلظت بالای شکر ساده باید حذف شوند. این نوع کربوهیدراتها دارای شاخص گلیسمی بالایی هستند که به سرعت در بدن جذب میشوند. تغییرات قابل توجه در سطح قند خون، چه پایین (هیپوگلیسمی) و چه بالا (هایپرگلیسمی)، میتواند بر تحریک پذیری سلولهای عصبی تأثیر بگذارد و باعث تشنج شود.

نتیجه گیری:درمان صرع در بهترین کلینیک تهران

اگر شما دوست عزیز بیماری با علائم صرع دارید حتما باید زیر نظر متخصص مغز و اعصاب باشد ما در کلینیک ویستان بهترین خدمات را خدمات دوستان ارائه می دهیم 2 متخصص نورولوژی به نام های دکتر شبنم رفیع زاده و دکتر مهسا موسوی در این کلینیک مشغول به کار هستند که می توانید بیمارانتان را برای ویزیت بیاورید که این متخصصان با همکاری هم بیماری صرع شما عزیزان را کنترل می کنند پس برای گرفتن نوبت و مشاوره با کلینیک ویستان در ارتباط باشید.

منابع:

lybrate.com