10 روش موثر برای مدیریت علائم ام اس+ درمان ام اس

تاریخ آخرین آپدیت 2026-04-17 توسط دکتر شبنم رفیع زاده متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات-نظام پزشکی 103376

علائم ام اس میتوانند بسیار متغیر باشند و از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما برخی از شایعترین علائم شامل مشکلات بینایی، سوزن سوزن شدن و بیحسی، درد و اسپاسم، خستگی و ضعف، مشکلات تعادل و سرگیجه، و اختلالات عملکرد مثانه و روده می باشد.

ام‌اس می‌تواند افراد در هر سنی را تحت تاثیر قرار دهد، اما بیشتر در افراد بین 20 تا 40 سالگی دیده می‌شود. زنان دو برابر بیشتر از مردان به ام‌اس مبتلا می‌شوند.

علت دقیق ام‌اس ناشناخته است، اما تصور می‌شود که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش داشته باشند.

در افراد مبتلا به ام‌اس، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به میلین حمله می‌کند و آن را از بین می‌برد. این امر می‌تواند منجر به التهاب، آسیب به میلین و ایجاد اسکار (پلاک) در مغز و نخاع شود.

هیچ درمان قطعی برای ام‌اس وجود ندارد، اما درمان‌های مختلفی می‌توانند به مدیریت علائم ام اس، کند کردن پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به ام‌اس کمک کنند.

ام اس چیست؟

ام‌اس مخفف مولتیپل اسکلروزیس یا اسکلروز چندگانه است که به معنی سفت شدن چندین بافت عصبی است.

ام‌اس یک بیماری التهابی است که در آن غلاف‌های میلین سلول‌های عصبی در مغز و نخاع آسیب می‌بینند. غلاف میلین یک لایه محافظ است که به اعصاب کمک می‌کند تا پیام‌ها را به سرعت و به طور کارآمد منتقل کنند.

زمانی که غلاف میلین آسیب می‌بیند، یا از بین می‌رود، پیام‌های عصبی به درستی منتقل نمی‌شوند و این امر می‌تواند منجر به طیف گسترده‌ای از علائم و نشانه‌ها شود.

Multiple sclerosis (MS) is a chronic, autoimmune disease that affects the central nervous system (CNS), disrupting the flow of information between the brain and the body. Symptoms of MS vary widely depending on the nerves affected and the extent of damage.

ترجمه فارسی:

اسکلروز چندگانه (MS) یک بیماری خودایمنی مزمن است که بر سیستم عصبی مرکزی (CNS) تأثیر می گذارد و جریان اطلاعات بین مغز و بدن را مختل می کند. علائم ام اس بسته به اعصاب آسیب دیده و میزان آسیب به طور قابل توجهی متفاوت است.

Mayo Clinic

انواع مختلف از ام‌ اس

انواع ام اس	توضیحات
ام‌اس عود کننده عود کننده (RRMS)	این شایع‌ترین نوع ام‌اس است و با دوره‌هایی از علائم جدید یا بدتر شدن علائم موجود (حمله) که به دنبال آن دوره‌هایی از بهبودی (بهبودی) مشخص می‌شود.
ام‌اس پیشرونده اولیه (PPMS)	این نوع از ام‌اس با ناتوانی تدریجی بدون هیچ دوره عود و بهبودی مشخص می‌شود.
ام‌اس عود ثانویه پیشرونده (SPMS)	این نوع از ام‌اس در افراد مبتلا به RRMS که بعداً دچار ناتوانی تدریجی می‌شوند، رخ می‌دهد.

بیشتر بدانید:پارکینسون: 7 راه ساده برای کنترل لرزش

علائم ام اس خاموش

ام‌اس خاموش اصطلاحی است که برای مرحله اولیه ام‌اس به کار می‌رود که در آن فرد علائم قابل توجهی ندارد.

برخی از افراد مبتلا به ام‌اس ممکن است هرگز علائمی را تجربه نکنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است علائم خفیفی داشته باشند که به راحتی قابل تشخیص نیستند.

علائم ام‌ اس خاموش می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

بی حسی یا گزگز خفیف: این علامت ممکن است در دست‌ها، پاها یا صورت احساس شود و معمولاً موقتی است.
خستگی: خستگی خفیف که با استراحت برطرف نمی‌شود.
مشکلات بینایی: تاری دید خفیف یا دوبینی که معمولاً در یک چشم است.
سرگیجه یا عدم تعادل خفیف: سرگیجه یا عدم تعادل خفیف که معمولاً موقتی است.
مشکلات شناختی خفیف: مشکل در تمرکز، حافظه یا یافتن کلمات.
مهم است که توجه داشته باشید که اینها فقط برخی از علائم بالقوه ام‌اس خاموش هستند و همه افراد مبتلا به این مرحله از بیماری این علائم را تجربه نمی‌کنند.

تشخیص زودهنگام ام‌اس مهم است زیرا می‌تواند به شما کمک کند تا درمان را زودتر شروع کنید و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید.

بیشتر بدانید:10 مورد از بیماری های اعصاب و روان -بهترین متخصص اعصاب و روان

علائم ام اس در آزمایش خون

هیچ آزمایش خون قطعی برای تشخیص ام‌اس وجود ندارد. با این حال، آزمایش خون می‌تواند برای تشخیص ام‌اس و از بین بردن سایر علل احتمالی علائم مفید باشد.

دو نوع آزمایش خون که معمولاً برای ام‌اس انجام می‌شود عبارتند از:

آزمایش آنتی‌بادی ضد میلین الیگودندروسیت (Anti-MOG):

این آزمایش به دنبال آنتی‌بادی‌هایی در خون است که به میلین، غلاف محافظ سلول‌های عصبی حمله می‌کنند. حضور این آنتی‌بادی‌ها می‌تواند نشان‌دهنده ام‌اس باشد، به خصوص در افراد مبتلا به نوع خاصی از ام‌اس به نام ام‌اس عود کننده عود کننده (RRMS).

آزمایش الکتروفورز پروتئین سرم (Serum protein electrophoresis, SPEP):

این آزمایش میزان پروتئین‌های مختلف در خون را اندازه‌گیری می‌کند. در افراد مبتلا به ام‌اس، ممکن است سطح پروتئینی به نام ایمونوگلوبولین G (IgG) افزایش یابد.
مهم است که توجه داشته باشید که این آزمایشات فقط یک ابزار برای کمک به تشخیص ام‌اس هستند.

پزشک شما برای تشخیص قطعی ام‌اس، به معاینه فیزیکی، سابقه پزشکی و نتایج سایر آزمایشات مانند ام آر آی نیز اتکا می‌کند.

در برخی موارد، ممکن است آزمایش خون برای نظارت بر پیشرفت بیماری و پاسخ به درمان نیز استفاده شود.

علائم ام اس بدخیم

ام‌اس بدخیم اصطلاحی است که برای نوع نادری از ام‌اس به کار می‌رود که به سرعت پیشرفت می‌کند و منجر به ناتوانی قابل توجه می‌شود.

علائم ام‌ اس بدخیم می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

ضعف عضلانی شدید: این علامت معمولاً در یک طرف بدن یا در اندام‌های یک طرف بدن (مانند یک دست و یک پا) ظاهر می‌شود.
مشکلات راه رفتن: افراد مبتلا به ام‌اس بدخیم ممکن است در راه رفتن، دویدن یا حفظ تعادل خود مشکل داشته باشند.
بی حسی و گزگز شدید: این علامت ممکن است در دست‌ها، پاها یا صورت احساس شود و معمولاً دائمی است.

مشکلات بینایی شدید: شایع‌ترین مشکل بینایی در ام‌اس بدخیم، نوروئیت بینایی است که باعث تاری دید، دوبینی یا درد چشم در یک یا هر دو چشم می‌شود.
خستگی شدید: خستگی شدید که با استراحت برطرف نمی‌شود.
مشکلات مثانه و روده: ام‌اس بدخیم می‌تواند باعث مشکلات کنترل مثانه و روده، مانند تکرر ادرار، بی اختیاری ادرار و یبوست شود.
مشکلات شناختی شدید: افراد مبتلا به ام‌اس بدخیم ممکن است در یادگیری، تمرکز، حافظه و صحبت کردن مشکل داشته باشند.
ام‌اس بدخیم می‌تواند بسیار چالش برانگیز باشد، اما درمان‌های مختلفی برای کمک به مدیریت علائم و کند کردن پیشرفت بیماری وجود دارد.

علائم ام‌ اس در زنان

زنان دو برابر بیشتر از مردان به ام‌اس مبتلا می‌شوند. علاوه بر علائم عمومی ام‌اس، برخی از علائم نیز وجود دارند که شایع‌تر در زنان مبتلا به ام‌اس هستند. این علائم عبارتند از:

مشکلات قاعدگی: زنان مبتلا به ام‌اس ممکن است در طول قاعدگی خود دچار تشدید علائم شوند. این امر به دلیل تغییرات هورمونی است که در این دوران رخ می‌دهد.
خستگی: خستگی شدید یکی از شایع‌ترین علائم ام‌اس است و در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود.
مشکلات روحی: افسردگی و اضطراب در زنان مبتلا به ام‌اس شایع‌تر است.
درد: درد، به خصوص درد در پشت و پاها، در زنان مبتلا به ام‌اس شایع‌تر است.

مشکلات شناختی: مشکلات حافظه، تمرکز و تفکر در زنان مبتلا به ام‌اس شایع‌تر است.
حساسیت به گرما: زنان مبتلا به ام‌اس ممکن است در گرمای هوا علائم ام اس خود را بدتر تجربه کنند.
مهم است که توجه داشته باشید که همه زنان مبتلا به ام‌اس این علائم را تجربه نمی‌کنند.

علائم ام اس در مردان

مردان نیز به ام‌اس مبتلا می‌شوند، اما زنان دو برابر بیشتر از مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند.

علاوه بر علائم عمومی ام‌اس، برخی از علائم نیز وجود دارند که شایع‌تر در مردان مبتلا به ام‌اس هستند. این علائم عبارتند از:

مشکلات جنسی: مردان مبتلا به ام‌اس ممکن است دچار اختلال نعوظ، انزال زودرس یا کاهش میل جنسی شوند.
مشکلات مثانه: مردان مبتلا به ام‌اس ممکن است دچار مشکلات مثانه، مانند تکرر ادرار، بی اختیاری ادرار و دشواری در دفع ادرار شوند.
مشکلات روده: مردان مبتلا به ام‌اس ممکن است دچار مشکلات روده، مانند یبوست و بی‌اختیاری مدفوع شوند.
خستگی عضلانی: مردان مبتلا به ام‌اس ممکن است دچار خستگی عضلانی، به خصوص در پاها، شوند.
مشکلات خلقی: تحریک‌پذیری، پرخاشگری و افسردگی در مردان مبتلا به ام‌اس شایع‌تر است.

علائم ام اس در کودکان

کودکان نیز می‌توانند به ام‌اس مبتلا شوند، اما این بیماری در آنها نادر است. ام‌اس در کودکان به عنوان POMS یا ام‌اس شروع شده در دوران کودکی شناخته می‌شود.

علائم POMS می‌تواند شبیه به علائم ام اس در بزرگسالان باشد، اما ممکن است برخی از تفاوت‌ها نیز وجود داشته باشد. برخی از شایع‌ترین علائم POMS عبارتند از:

ضعف عضلانی: این علامت معمولاً در یک طرف بدن یا در اندام‌های یک طرف بدن (مانند یک دست و یک پا) ظاهر می‌شود.
مشکلات راه رفتن: کودکان مبتلا به POMS ممکن است در راه رفتن، دویدن یا حفظ تعادل خود مشکل داشته باشند.
بی حسی و گزگز: این علامت ممکن است در دست‌ها، پاها یا صورت احساس شود.
مشکلات بینایی: شایع‌ترین مشکل بینایی در POMS، نوروئیت بینایی است که باعث تاری دید، دوبینی یا درد چشم در یک چشم می‌شود.

خستگی: خستگی شدید یکی از شایع‌ترین علائم POMS است و می‌تواند حتی در زمان استراحت نیز وجود داشته باشد.
مشکلات مثانه و روده: POMS می‌تواند باعث مشکلات کنترل مثانه و روده، مانند تکرر ادرار، بی اختیاری ادرار و یبوست شود.
مشکلات شناختی: کودکان مبتلا به POMS ممکن است در یادگیری، تمرکز و حافظه خود مشکل داشته باشند.
اولین حمله POMS معمولاً شدیدتر از اولین حمله ام‌اس در بزرگسالان است. با این حال، پیشرفت بیماری در کودکان مبتلا به POMS معمولاً کندتر از بزرگسالان است.

اگر نگران هستید که فرزند شما ممکن است به POMS مبتلا باشد، باید با پزشک او صحبت کنید. پزشک می‌تواند با معاینه فیزیکی و انجام آزمایشاتی مانند ام آر آی، به شما کمک کند تا مشخص کنید که آیا فرزند شما به POMS مبتلا است یا خیر.

درمان ام اس:

ام‌اس یک بیماری مزمن است که در حال حاضر درمان قطعی برای آن وجود ندارد. با این حال، درمان‌های مختلفی می‌توانند به مدیریت علائم ام اس کند کردن پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به ام‌اس کمک کنند.

اهداف اصلی درمان ام اس عبارتند از:

کاهش تعداد و شدت حملات: حملات ام‌اس دوره‌هایی از علائم جدید یا بدتر شدن علائم موجود هستند.
تغییر مسیر بیماری: هدف این است که از پیشرفت بیماری و ناتوانی جلوگیری شود.
مدیریت علائم: علائم ام اس می‌توانند طیف گسترده‌ای داشته باشند و درمان‌ها می‌توانند به کنترل این علائم کمک کنند.

انواع مختلفی از داروها برای درمان ام اس وجود دارد که به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

داروهای اصلاح کننده بیماری (DMTs): این داروها می‌توانند به کاهش تعداد و شدت حملات و تغییر مسیر بیماری کمک کنند. DMTها به روش‌های مختلفی عمل می‌کنند، از جمله کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی بدن. انواع مختلفی از DMTها وجود دارد و پزشک شما می‌تواند بر اساس نوع ام‌اس، سابقه پزشکی و سایر عوامل، مناسب‌ترین دارو را برای شما تجویز کند.

داروهای علامت‌دار: این داروها برای کنترل علائم ام اس مانند درد، اسپاسم عضلانی، مشکلات مثانه و مشکلات روده استفاده می‌شوند. داروهای علامت‌دار مختلفی وجود دارد و پزشک شما می‌تواند بر اساس علائم ام اس شما، مناسب‌ترین دارو را تجویز کند.
علاوه بر دارو، درمان‌های دیگری نیز وجود دارد که می‌توانند به افراد مبتلا به ام‌اس کمک کند، از جمله:

فیزیوتراپی: فیزیوتراپی می‌تواند به بهبود قدرت، تعادل و هماهنگی کمک کند.
کاردرمانی: کاردرمانی می‌تواند به یادگیری راه‌های جدید برای انجام فعالیت‌های روزانه با وجود ام‌اس کمک کند.
گفتاردرمانی: گفتاردرمانی می‌تواند به بهبود مشکلات گفتاری و زبانی که ممکن است در اثر ام‌اس ایجاد شود، کمک کند.
گروه‌های حمایتی: گروه‌های حمایتی می‌توانند مکانی برای ارتباط با سایر افراد مبتلا به ام‌اس و به اشتراک گذاشتن تجربیات و منابع باشند.
مهم است که به خاطر داشته باشید که درمان ام‌اس برای هر فرد متفاوت است.

پزشک شما با شما همکاری خواهد کرد تا بهترین برنامه درمانی را برای شما بر اساس نیازها و شرایط فردی‌تان ایجاد کند.

بیشتر بدانید:هزینه هرجلسه فیزیوتراپی چقدر است؟(نسخه 1403 با جزئیات)

کلینیک ویستان: انتخابی ایده‌آل برای درمان ام اس و فیزیوتراپی

ام‌اس یک بیماری پیچیده و ناتوان‌کننده است که می‌تواند زندگی افراد را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد. خوشبختانه، مرکز تخصصی ویستان با بهره‌مندی از متخصصان مجرب و فیزیوتراپ‌های کارآزموده، خدمات جامعی را برای درمان ام اس و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به این بیماری ارائه می‌دهد.

بیشتر بدانید:دکتر شهربانو کاظمی+13متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در غرب تهران

در کلینیک ویستان، متخصصان مغز و اعصاب با تجربه:

دکتر مهسا موسوی

دکتر مهسا موسوی، متخصص مغز و اعصاب، با تخصص و تجربه ای که در درمان بیماریهای عصبی دارند، به ویژه در زمینه ام اس، در کلینیک ویستان فعالیت میکنند. ایشان به دلیل تعهد و دقت در کار، شهرت خوبی دارند و بیماران بسیاری از خدمات پزشکی ایشان رضایت داشته اند.دکتر موسوی با استفاده از دانش روز و رویکردهای نوین پزشکی، در تلاش است تا بهترین مراقبتها را به بیماران خود ارائه دهد و به بهبود کیفیت زندگی آنها کمک کند

دکتر شبنم رفیع زاده

دکتر شبنم رفیع زاده، متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات، با دانش و تجربهای که در زمینه اختلالات حافظه و درمان بیماریهای عصبی مانند ام اس دارند، شناخته شده اند ایشان با تحصیلات تکمیلی خود از دانشگاه علوم پزشکی تهران و همکاریهای نزدیک با دیگر متخصصان برجسته، به ارائه خدمات پزشکی با کیفیت و مدرن می پردازند دکتر رفیع زاده به دلیل تعهد به بهبود بیماران و استفاده از روشهای نوین درمانی، اعتبار بالایی در میان همکاران و بیماران خود دارند.

به تشخیص دقیق نوع ام‌اس شما و بررسی علائم ام اس و سابقه پزشکی شما می‌پردازند.
برنامه درمانی را به طور فردی برای شما طراحی می‌کنند که ممکن است شامل داروهای مختلف، فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و سایر روش‌های درمانی باشد.
پیشرفت بیماری شما را به طور مداوم رصد می‌کنند و در صورت نیاز، برنامه درمانی شما را تنظیم می‌کنند.
به سوالات و نگرانی‌های شما در مورد ام‌اس و درمان ام اس پاسخ می‌دهند.
علاوه بر متخصصان مغز و اعصاب، فیزیوتراپ‌های مجرب کلینیک ویستان نیز در کنار شما هستند تا:

به تقویت عضلات ضعیف شده و بهبود دامنه حرکتی شما کمک کنند.
به شما در یادگیری نحوه راه رفتن و حفظ تعادل با وجود ام‌اس آموزش دهند.
به کاهش درد و اسپاسم عضلانی شما کمک کنند.
به بهبود کیفیت زندگی شما به طور کلی کمک کنند.
کلینیک ویستان با برخورداری از فضایی مدرن، تجهیزات پیشرفته و رویکردی بیمار محور، محیطی آرام و مطمئن را برای درمان ام اس و فیزیوتراپی فراهم می‌کند.

اگر به دنبال دریافت خدمات تخصصی برای درمان ام اس یا فیزیوتراپی هستید، کلینیک ویستان می‌تواند انتخابی ایده‌آل برای شما باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت می‌توانید با کارشناسان ما در کلینیک ویستان تماس بگیرید.

سوالات متداول: